سوزش، داغی، گر‌گرفتن، گزگز، بی‌حسی‌ و‌‌ سوزن‌سوزن‌ شدن‌ زانو

Burning knee painful knee and normal knee joint abstract design. Human legs on a blue checkered background.

زانو یکی از مهم‌ترین مفاصل بدن انسان را تشکیل می‌دهد. مفصل زانو از اجزاء متعددی شامل لیگامان‌ها، تاندون‌ها، استخوان‌ها، غضروف و غیره تشکیل شده است. آسیب‌دیدگی زانو می‌تواند باعث ناتوانی شدید شخص شود و فعالیت‌های روزمره او را تحت تأثیر قرار دهد. آسیب‌دیدگی زانو می‌تواند برای هر فردی از قبیل ورزشکاران، نوجوانان و سالخوردگان اتفاق بیفتد. علت‌های مختلفی برای آسیب‌دیدگی زانو وجود دارد که در نتیجه آن‌ها، احساس سوزش و گر گرفتن زانو ایجاد می‌شود. بهبودی این آسیب‌دیدگی‌ها هم به نوع و شدت آن و هم به اقداماتی که در جهت توانبخشی و درمان زانوی آسیب‌دیده خود انجام می‌دهید، بستگی دارد.

ما در کلینیک تخصصی دردهای ستون فقرات و مفاصل برای بهبودی و سلامتی هر یک از بیمارانمان، بهترین مراقبت‌ها و درمان‌های پزشکی جامع را ارائه کنیم.  سیاست ما آن است که جایگاه و منزلت هر یک از افراد جامعه، از جمله بیماران، خانواده و دوستان آن‌ها را حفظ کنیم و بهترین مراقبت‌ها را برای آنان فراهم کنیم و با همه بیماران و اعضای خانواده آن‌ها همدردی و همدلی داشته باشیم. برای جبران اعتمادی که بیماران به ما داشته‌اند، وظیفه خود می‌دانیم که خدماتی با بالاترین استانداردهای حرفه‌ای و اخلاقی به آنان ارائه کنیم و در قبال آن‌ها، احساس مسئولیت‌پذیری داشته باشیم.

برای تعیین وقت ملاقات، با شماره‌های ۰۸۱۳۲۵۱۳۲۰۱ و ۰۸۱۱۳۲۵۱۷۷۰۰ تماس حاصل کنید.

علت‌ها و دلایل


احساس سوزش در مفصل زانو می‌تواند به دلیل یک سوختگی واقعی در ناحیه زانو باشد که منجر به ایجاد حس سوزش شده است. این سوزش می‌تواند در اثر عواملی از قبیل مواد شیمیایی، برق، گرما و نور خورشید به وجود بیاید. بعضی از بیماری‌ها هم می‌تواند باعث بروز پاسخ التهابی توسط بدن شود، از جمله:

  • نقرس: هنگامی اتفاق می‌افتد که در داخل مفصل‌های بدن اسید اوریک تجمع پیدا می‌کند و باعث دردناک شدن مفصل می‌شود. درمان این بیماری از طریق مصرف دارو و پرهیز از مصرف غذاهای خاصی است که باعث تشکیل کریستال‌های اسید اوریک در داخل مفصل می‌شوند.
  • اوستئوآرتروز: عارضه‌ای است که ظرف یک دوره زمانی طولانی ایجاد می‌شود. این بیماری در اثر فرسایش تدریجی غضروف‌های مفاصل و ساییده شدن استخوان‌های آن به وجود می‌آید. معمولاً این عارضه در افراد مسن مشاهده می‌شود. انجام فعالیت‌های فیزیکی و ورزش می‌تواند سوزش ناشی از این بیماری را تشدید نماید.
  • آرتروز رماتیسمی: یک بیماری خود ایمنی است که در اثر آن، بدن به بافت‌های تشکیل دهنده خود حمله می‌کند و باعث التهاب مفاصل می‌شود.
  • التهاب کیسه‌های مفصلی (بروسیت) زانو: هنگامی اتفاق می‌افتد که کیسه‌های حاوی مایع مفصلی در ناحیه زانو دچار التهاب شود. علائم ناشی از این بیماری می‌تواند شامل درد، حساسیت و ورم مفصل زانو باشد. درمان این عارضه نیز از طریق مصرف داروهای آنتی بیوتیک و درمان فیزیکی انجام می‌گیرد.
  • جمود مفصل (اسپوندیلیت انکیلوزان): هنگامی اتفاق می‌افتد که مهره‌های واقع در ستون فقرات دچار التهاب می‌شوند. درد ناشی از این بیماری ممکن است به صورت یک درد ارجاعی به زانوها کشیده شود و در یک یا هر دو زانو احساس شود.
  • عوارض نورولوژیکی: که طی آن در اثر آسیب دیدن عصب پاها، ممکن است در ناحیه زانو احساس سوزش ایجاد شود. اگر آسیب‌دیدگی عصب مربوط به نقاط انتهایی بدن باشد، اصطلاحاً آن را نوروپاتی محیطی می‌نامند. احساس سوزش و سوزن سوزن شدن پا و زانو ناشی از این عارضه در ناحیه زانو را نیز تحت عنوان پاراستزی زانو می‌نامند. برخی از علل شایع بروز پاراستزی شامل فشرده شدن یا گیر افتادن عصب، دیابت ملیتوس و سوء مصرف الکل می‌باشد.
  • خونرسانی ناکافی: به پاها که در اثر بیماری‌هایی مانند بیماری سرخرگ‌های محیطی به وجود می‌آید و می‌تواند باعث احساس سوزش در مفصل زانو شود.

بسیاری از ما خواب رفتن دست و پا یا بهتر بگوییم سوزن سوزن شدن دست و پا را حس کرده ایم. علت خواب رفتن دست و پا اغلب ناشی از بودن در یک وضعیت برای مدت طولانی یا خوابیدن به شکلی که خون جریان یافته به ناحیه مورد نظر را کاهش دهد، می باشد که با اصلاح وضعیت پس از چندین دقیقه، فرد بدون وجود آمدن هیچ مشکلی به وضعیت طبیعی برمی گردد. اما اگر احساس سوزش پا، گزگز پا، مور مور و ضعف پا می کنید، که از بین نمی رود یا مرتب دچار آن می شوید، زمان آن رسیده است که به پزشک مراجعه کنید. بعضی از بیماری ها باعث گزگز دست و پا و بی حسی پا و ساق پا می شوند و در حالی که بعضی از آنها چیزی بیشتر از یک مشکل ساده نیستند، موارد دیگر ممکن است علامت بیماری های شدیدتری باشند. در صورتی که گزگز پا و داغی کف پا درمان نشود،  پا و ساق پای شما در معرض بیماری یا آسیب دیدگی شدیدتری قرار می گیرد.

علائم شایع


مفصل زانو از اجزای پیچیده‌ای شامل استخوان‌ها، غضروف‌ها، تاندون‌ها و لیگامان‌هایی تشکیل شده است که مجموعاً توسط یک غشاء سینوویال پوشیده شده‌اند و این غشاء براي تسهيل در لغزندگي مفصل، به طور مرتب یک مایع لیز کننده به درون آن ترشح می‌کند. بنابراین مفصل زانو یک ساختار زنده است که نیاز به تغذیه دارد و باید مواد غذایی مورد نیاز خود را از طریق رگ‌های خونی دریافت کند. مجموعه ساختار مفصل زانو در داخل یک لایه محافظ که از پوست و چربی تشکیل شده است، پوشیده می‌شود. هر یک از این ساختارها ممکن است در اثر مصدومیت زانو یا هر نوع ناهنجاری دیگر، آسیب ببیند و باعث ایجاد علائمی در مفصل زانو گردد.

برخی از شایع‌ترین علائمی که در اثر آسیب‌دیدگی زانو به وجود می‌آید، عبارت است از:

درد

در تشخیص درد مفصل زانو، شناسایی محل دقیق درد از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا غالباً محل درد می‌تواند نوع بافتی که دچار آسیب‌دیدگی احتمالی شده است را نشان دهد. موارد زیر، برخی از شایع‌ترین علل درد در نقاط مختلف در اطراف مفصل زانو می‌باشد:

درد سر زانو (جلو زانو):

  • التهاب تاندون کشکک زانو (تاندونیت پاتلا)
  • حرکت نامناسب کشکک زانو
  • نرمی غضروف کشکک (کندرومالاسی)
  • ساییدگی بین استخوان کشکک و استخوان ران در اثر استئوآرتروز
  • ناپایداری یا نقص حرکتی کشکک
  • سندرم اسگود شلاتر

درد قسمت میانی زانو (در سمت داخل):

  • پارگی یا خرابی مینیسک میانی
  • پلیکای میانی
  • آسیب‌دیدگی رباط میانی
  • آسیب‌دیدگی غضروف در قسمت وسط برآمدگی استخوان ران
  • استئوآرتروز در قسمت میانی مفصل زانو

درد قسمت جانبی زانو (در سمت خارج زانو):

  • پارگی یا خرابی مینیسک جانبی
  • آسیب‌دیدگی رباط جانبی
  • آسیب‌دیدگی رباط متقاطع پشتی
  • آسیب‌دیدگی مفصل فاست جانبی کشکک
  • استئوآرتروز در ناحیه کناری زانو
  • سندرم ایلیوتیبیال باند

درد پشت زانو (درد قسمت عقب زانو):

  • پارگی مینیسک در قسمت خلفی
  • کیست بیکر
  • آسیب‌دیدگی عضله همسترینگ
  • تغییرات ناشی از استئوآرتروز

در زمان تشخیص درد زانو و درمان گزگز زانو نکته مهم دیگر، شناسایی ماهیت درد است، زیرا نوع درد هم می‌تواند نشان دهنده علت به وجود آمدن آن باشد. موارد زیر، برخی از شایع‌ترین انواع درد هستند که معمولاً در مفصل زانو و نواحی اطراف آن به وجود می‌آید:

  • درد مداوم در تمام زانو
  • درد ناگهانی و تیر کشیدن که معمولاً در یک نقطه متمرکز است.
  • سوزش زانو

درد مداوم شامل دردهایی است که تمام ناحیه زانو را در برمی‌گیرد و معمولاً به خاطر آرتروزهای التهابی مانند آرتروز رماتیسمی یا نقرس به وجود می‌آید و در بعضی از موارد ممکن است در اثر استئوآرتروز سه استخوان درگیر در مفصل زانو باشد. درد ناشی از استئوآرتروز غالباً در هنگام استراحت یا شب‌ها بروز می‌کند. این درد ممکن است با شروع فعالیت بدنی، اندکی تسکین پیدا کند اما بعد از مدتی پیاده‌روی یا انجام حرکات سخت و شدید، این درد هم شدت پیدا می‌کند.

تیر کشیدن زانو معمولاً به خوبی در یک نقطه از زانو متمرکز است و به‌طورکلی نشان دهنده یک آسیب مکانیکی مانند پارگی مینیسک یا لقی مفصل می‌باشد.

سوزش زانو معمولاً از التهاب ناشی می‌شود و می‌تواند در اثر بعضی از ناهنجاری‌های نورولوژیکی از قبیل نوروپاتی‌هایی که پاها و اندام تحتانی را درگیر می‌کند، ایجاد شود. درد ناشی از نوروپاتی معمولاً به صورت متغییر است و به شکل سوزش، گر گرفتن، گز گز یا سوزن سوزن شدن زانو بیان می‌شود.

ورم زانو

ورم مزمن زانو معمولاً در اثر التهاب مفاصل یا استئوآرتروز به وجود می‌آید، اما ممکن است به خاطر عدم درمان آسیب‌دیدگی‌های جزئی که بعد از یک سانحه یا مصدومیت زانو اتفاق می‌افتد نیز به وجود بیاید.

ورم حاد و سریع زانو که در عرض چند دقیقه یا چند ساعت بعد از مصدومیت اتفاق می‌افتد، معمولاً همیشه نشان‌دهنده خونریزی در داخل مفصل زانو می‌باشد. اگر ورم زانو با سرعت کمتر و ظرف مدت طولانی‌تری برای مثال در عرض ۲۴ ساعت بعد از وقوع مصدومیت به وجود بیاید، معمولاً ناشی از ترشح مایع سینوویال اضافی به داخل مفصل می‌باشد.

شایع‌ترین علت خونریزی داخل زانو، پارگی رباط قدامی می‌باشد، اما ورم سریع و حاد زانو ممکن است بعد از پارگی مینیسک و شکستگی استخوان‌های داخل مفصل نیز اتفاق بیفتد.

شایع‌ترین عوارض التهابی که می‌تواند زانوها را درگیر کرده و باعث ورم مزمن زانو شود، عبارت است از:

  • آرتروز رماتیسمی
  • نقرس
  • آرتروز عفونی

خالی کردن زانو

منظور از خالی کردن زانو آن است که زانو به طور ناگهانی خم شود، به طوری که شما مجبور شوید به جایی تکیه کنید و یا گاهی از اوقات، زمین می‌خورید. اگر این اتفاق باعث زمین خوردن شما شود، به آن فروریختگی کامل زانو گفته می‌شود.

خالی کردن متناوب زانو که همراه با درد و صدای کلیک باشد، اغلب نشان دهنده پارگی مینیسک می‌باشد. در این حالت، قسمت پاره شده مینیسک و یا گاهی یک قطعه نرم از استخوان یا غضروف، در داخل مفصل گیر می‌کند و باعث خالی کردن زانو می‌شود.

خالی کردن زانو می‌تواند ناشی از آسیب‌دیدگی رباط زانو نیز باشد. این حالت بیشتر در اثر آسیب‌دیدگی رباط صلیبی قدامی و تا حد کمتری در اثر آسیب به رباط میانی یا رباط صلیبی خلفی اتفاق می‌افتد.

قفل کردن زانو

علامت شایع قفل کردن زانو آن است که زانو به حالت تقریباً عادی خمیده می‌شود، اما به حالت صاف باز نمی‌گردد. این حالت معمولاً به خاطر گیر کردن چیزی در داخل مفصل زانو اتفاق می‌افتد. در بعضی از موارد ممکن است زانوی قفل شده با کمی دست‌ورزی یا فشار آرام مجدداً بهبود پیدا کند و قابلیت حرکت خود را به دست آورد. گاهی اوقات هم قفل‌شدگی زانو کاملاً به صورت خود به خودی برطرف می‌شود. قفل شدن و رفع خود به خودي قفل‌شدگي زانو ممکن است حتي در زمان خواب و هنگامی که ماهیچه‌ها در حال استراحت هستند نیز اتفاق بیفتد.

به طور کلی قفل کردن زانو، یک آسیب مکانیکی محسوب می‌شود و اغلب نشان دهنده پارگی مینیسک یا یک جسم نرم یا غضروفی در داخل مفصل زانو می‌باشد. اما در عین حال ممکن است قفل شدن زانو در اثر چین‌خوردگی یا تا خوردن جسمی در داخل مفصل زانو هم ایجاد شود. همچنین وجود یک قطعه کوچک از غضروف که در داخل فضای مفصل سرگردان است، می‌تواند باعث قفل شدن زانو شود.

مهم‌ترین علائمی که باعث تشخیص قفل شدن زانو می‌شود، شامل کاهش مزمن دامنه حرکت مفصل و بروز عوارض استئوآرتروزی و نیز سفت شدن زانو به دلیل وجود مقدار زیادی مایع در داخل مفصل می‌باشد.

سفت شدن زانو

منظور از سفت شدن زانو آن است که حرکت دادن زانو با دشواری و درد زیاد همراه باشد. حرکت کند و دردناک زانو که عموماً با زانو درد مداوم نيز همراه است، یکی از نشانه‌های عوارض التهابی یا استئوآرتروز می‌باشد. سفت شدن زانو اغلب به هنگام برخاستن از خواب در اول صبح و یا هنگامی که به مدت طولانی در یک وضعیت ثابت می‌نشینید، اتفاق می‌افتد.

تشخیص زانو درد مزمن


برای تشخیص هر یک از عوامل مختلفی که باعث زانو درد مزمن می‌شوند، از معاینات و آزمایش‌های تشخیصی متفاوتی استفاده می‌شود. این آزمایش‌ها شامل آزمایش خون، معاینه فیزیکی، عکسبرداری اشعه ایکس، سی تی اسکن، ام آر آی و سایر آزمایش‌های عکسبرداری می‌باشد. نوع آزمایشی که برای شما در نظر گرفته می‌شود، به شرایط زانوی شما و نظر پزشک در مورد علت احتمالی زانو درد بستگی دارد.

چگونه می‌توان سوزش زانو را تسکین داد؟


4

در بعضی از موارد بسته به شدت آسیب‌دیدگی زانو، می‌توان تنها با استفاده از یک زانوبند، سوزش زانو را کاهش داد. وجود زانوبند باعث می‌شود که زانو علاوه بر آنکه قابلیت حرکت خود را حفظ می‌کند، در زمان حرکت از پشتیبانی بیشتری برخوردار باشد. کم کردن فشار وارد بر مفصل زانو نیز می‌تواند به کاهش التهاب و تسکین سوزش زانو کمک کند. اقدامات دیگری که به منظور کاهش درد زانو می‌توان انجام داد، عبارت است از:

  1. استفاده از روش RICE: این روش شامل استراحت دادن، گذاشتن یخ، فشرده‌سازی با استفاده از زانوبند و بالا نگه داشتن موضع آسیب‌دیده می‌باشد.
  2. مصرف داروهای ضد التهاب بدون نسخه می‌تواند در کاهش درد و التهاب زانو مؤثر باشد.
  3. ورزش‌ها و حرکات فیزیوتراپی مخصوصی که برای تقویت عضله چهارسر ران انجام می‌شود، باعث بهبود پایداری مفصل زانو می‌شود.
  • روی یک سطح محکم بنشینید و پاهای خود را در جلوی خود دراز کنید. دقت کنید که زانوها خم نباشد. دست چپ خود را زیر زانوی چپ بگذارید تا از زانو پشتیبانی کند. در این حالت زانو را به سمت چپ فشار دهید و پاشنه پا را برای چند ثانیه در هوا نگه دارید. در صورت نیاز، همین حرکت را با دست و پای راست انجام دهید.
  • روی یک سطح صاف به پشت بخوابید و یکی از زانوها را خم کنید. پای دیگر خود را صاف و کشیده بر روی زمین بگذارید و به آرامی، پایی که صاف روی زمین گذاشته‌اید را در حدود ۲۰ سانتی‌متر از زمین بلند کنید و چند ثانیه نگه دارید. این حرکت را چند بار تکرار کنید.
  1. تزریق داروهای کورتیکواستروئیدی مانند کورتیزون در درمان درد و تورم زانو که با تجمع مایع در داخل مفصل همراه باشد، مؤثر است. مهم‌ترین نکاتی که در مورد این روش باید به خاطر داشت:
  • اثر فوری دارد.
  • نتایج آن کوتاه مدت و موقتی است.
  • از این روش نباید زیاد استفاده کرد.
  1. با استفاده از زانوبند، میزان مقاومت در برابر نیروهایی که در زمان فعالیت زانو بر روی رباط زانو وارد می‌شود، تا ۳۰ درصد افزایش پیدا می‌کند. بنابراین زانوبند می‌تواند نقش قابل توجهی در پشتیبانی از زانوهایی که سابقه آسیب‌دیدگی دارند، داشته باشد و به جلوگیری از آسیب‌دیدگی رباط زانو و بروز مجدد زانو درد کمک کند.