گزگز دست چیست و چرا اتفاق میافتد؟
گزگز و بی حسی دست یک اختلال حسی است که در آن عصبهای دست بهدرستی پیامها را منتقل نمیکنند و مغز این اختلال را به شکل مورمور، خوابرفتگی یا سوزنسوزن شدن نوک انگشتان تفسیر میکند. این حالت زمانی بروز پیدا میکند که جریان خون برای لحظهای کاهش یابد یا یکی از عصبهای دست تحتفشار قرار بگیرد. دلایلی مثل تایپ زیاد، فشار تکراری روی مچ، خوابیدن روی دست یا حتی مشکلات گردنی میتوانند باعث بروز این حس شوند. اگر این احساس کوتاهمدت باشد معمولاً مشکل خاصی نیست، اما ماندگاری یا تکرار آن میتواند نشانه یک مشکل عصبشناختی باشد.
به نقل از سایت: my.clevelandclinic.org
بیحسی دستها چگونه درمان میشود؟
درمان بیحسی در دستان شما به علت آن بستگی دارد.برای مثال، اگر دارویی باعث بیحسی در دستان شما میشود، پزشک شما ممکن است بتواند آن را به نوع دیگری از دارو تغییر دهد. یا اگر مشکلی دارید که میتوان آن را با دارو متوقف کرد، مانند عفونت، پزشک شما آن را تجویز خواهد کرد.
اگر کمبود ویتامین یا مواد معدنی دارید، پزشک ممکن است تغییر در غذاهایی که میخورید و/یا مصرف نوعی مکمل را پیشنهاد کند.
علت گزگز و بی حسی دست راست
گزگز و بیحسی دست راست معمولاً زمانی اتفاق میافتد که مسیر عصبی این ناحیه تحت فشار قرار بگیرد یا تاندونها و بافتهای مچ دچار التهاب شوند. این حالت میتواند از کارهای تکراری روزمره شروع شود و تا درگیری اعصاب گردنی پیش برود. اگر این حس شبها بیشتر شود یا همراه با ضعف انگشتان باشد، معمولاً نشاندهنده اختلالی است که باید دقیقتر بررسی شود.
سندرم تونل کارپال
در دست راست، بهخصوص اگر فرد راستدست باشد، گزگز و بی حسی دست راست بیشتر به دلیل فشار روی عصب مدیان در ناحیه مچ ایجاد میشود. حرکاتی مانند تایپ زیاد، کار با موس، خیاطی یا کارهای ظریف سبب التهاب بافتهای مچ و فشردگی عصب میشود. این فشار در نهایت باعث سوزنسوزن شدن انگشتان شست، اشاره و میانی میشود و معمولاً شبها شدت بیشتری پیدا میکند.
استفاده زیاد از گوشی و حرکتهای تکراری
استفاده طولانیمدت از موبایل با مچ خم شده یا نگه داشتن گوشی با فشار زیاد، فشار مضاعفی روی تاندونها و عصبهای دست راست وارد میکند. این فشار تکراری باعث التهاب، خستگی عضلات و در ادامه مورمور دست و بیحسی میشود. معمولاً با استراحت، گرمکردن و اصلاح نحوه استفاده، علائم کاهش پیدا میکند اما تکرار طولانی میتواند عصب را درگیر کند.
درگیری دیسک گردن
اگر فتق دیسک یا آرتروز گردن روی ریشه عصبی سمت راست فشار بیاورد، علامتهایی مثل خوابرفتگی نوک انگشتان، درد تیرکشنده بازو و ضعف عضلات ظاهر میشود. در این حالت، حتی اگر دست راست بیحرکت باشد، باز هم علائم وجود دارد و معمولاً با حرکت گردن بیشتر میشود. این نوع گزگز بدون درمان مناسب ممکن است بیشتر و طولانیتر شود.
علت گزگز و بی حسی دست چپ
بیحسی و گزگز دست چپ اغلب زمانی ایجاد میشود که اعصاب، جریان خون یا ساختارهای گردنی در عملکرد طبیعیشان دچار اختلال شوند. این حس میتواند گاهی فقط هنگام کار با دست ظاهر شود و گاهی بهصورت ناگهانی و شدید بروز کند. اگر همراه با درد شانه، گرفتگی گردن یا علائم قلبی باشد، اهمیت بررسی دقیق آن بیشتر میشود.
مشکلات گردنی و فشار روی ریشه عصبی
در دست چپ، شایعترین علت گزگز دست چپ فشار روی ریشههای عصبی گردن است. بیرونزدگی دیسک در مهرههای C5 تا C7 میتواند باعث درد یا بیحسی در ساعد و انگشتان سمت چپ شود. این حالت معمولاً همراه با خشکی گردن، درد تیرواره یا انتشار درد به شانه است و یکی از علل اصلی سوزنسوزن شدن انگشتان چپ بهشمار میرود.
مشکلات قلبی (در موارد خاص)
اگر مورمور دست چپ همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، تهوع، تعریق سرد یا احساس فشار روی قفسه سینه باشد، احتمال مشکل قلبی وجود دارد. البته همیشه گزگز چپ نشانه بیماری قلبی نیست، اما در صورت همراهی با این علائم، نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارد. این حالت معمولاً ناگهانی، شدید و رو به افزایش است.
اختلالات گردش خون و غلظت خون
کاهش جریان خون در دست چپ میتواند باعث خوابرفتگی نوک انگشتان یا بیحسی شود. این مشکل ممکن است از اسپاسم عروقی، غلظت خون بالا یا سردی شدید ناشی شود. افراد سیگاری یا کسانی که مشکلات عروق دارند بیشتر این علائم را تجربه میکنند. این حالت معمولاً با سردی انگشتان، رنگپریدگی یا احساس سوزش همراه است.
به نقل از سات:curemycarpaltunnel.com
بیحسی نوک انگشتان معمولاً از مشکلات مربوط به اعصاب، گردش خون یا فشردگی فیزیکی ناشی میشود. اگرچه این علامت ممکن است موقت و حتی خفیف باشد، اما بیحسی مداوم باید ارزیابی شود تا علت اصلی آن شناسایی و برطرف شود. آگاهی از دلایل احتمالی بیحسی نه تنها به خودنظارتی کمک میکند، بلکه شما را برای بحث مؤثر در مورد وضعیت خود با یک ارائه دهنده خدمات درمانی نیز آماده میکند.
علت گزگز نوک انگشتان دست راست
گزگز نوک انگشتان دست راست معمولاً زمانی رخ میدهد که مسیر عصبی این ناحیه تحت فشار باشد یا مفاصل و تاندونها به دلیل کار زیاد دچار التهاب شوند. این حالت میتواند از یک موضوع ساده مثل استفاده طولانی از موس شروع شود و تا مشکلات گردنی یا فشردگی عصب پیش برود. وقتی گزگز تکراری شود، شبها شدیدتر شود یا همراه با ضعف انگشتان باشد، معمولاً نشاندهندۀ یک مشکل زمینهای است که باید دقیقتر بررسی شود.
فشار روی عصب مدیان (تونل کارپال)
شایعترین علت گزگز در دست راست، مخصوصاً در افراد راستدست. کارهای تکراری مثل تایپ یا گرفتن موس باعث فشار روی عصب مدیان و مورمور انگشت شست، اشاره و میانی میشود، بهخصوص شبها.
التهاب تاندونها و کار زیاد با گوشی
استفاده طولانی از موبایل با مچ خمشده تاندونها را ملتهب میکند و روی اعصاب فشار میآورد. فرد احساس ضعف در انگشتان و خستگی سریع هنگام گرفتن اشیاء دارد و معمولاً با استراحت و اصلاح عادت بهتر میشود.
درگیری گردن و فشار روی ریشه عصبی C6
اگر دیسک گردن روی ریشه عصبی فشار بیاورد، گزگز حتی بدون حرکت دست هم ادامه دارد. این حالت معمولاً با تیرکشیدن به بازو، کاهش قدرت، و تشدید علائم با حرکت گردن همراه است.
کمبود ویتامینهای عصبی (B12 و B6)
کاهش ویتامینهای مهم عصبی میتواند باعث مورمور نوک انگشتان شود، خصوصاً در افرادی که رژیم محدود دارند یا کمخونی دارند.
فشار تکراری و استفاده نادرست از موس و کیبورد
وضعیت نامناسب دست روی میز میتواند عصبهای سطحی را تحریک کند و باعث بیحسی نوک انگشتان شود؛ تنظیم ارگونومی معمولاً کمک زیادی میکند.
نوروپاتی محیطی خفیف
مشکلات عصبی ناشی از دیابت خفیف، مشکلات تیروئید یا برخی داروها میتواند ابتدا با مورمور نوک انگشتان ظاهر شود.
علت گزگز نوک انگشتان دست چپ
گزگز نوک انگشتان دست چپ معمولاً وقتی اتفاق میافتد که مسیر حسی انگشتان تحتتأثیر فشار عصبی، کاهش خونرسانی یا التهاب قرار بگیرد. این حالت میتواند از یک موضوع ساده مثل خستگی و حالت بدنشستن شروع شود و تا مشکلات عصبی یا گردنی پیش برود. وقتی این حس بیشتر تکرار شود، شبها بدتر شود یا همراه با درد و ضعف باشد، معمولاً نشاندهنده یک مشکل زمینهای است که باید دقیقتر بررسی شود.
مشکلات گردنی و گیر افتادگی عصب
فشار روی ریشههای عصبی گردن میتواند موجب مورمور انگشتان چپ شود و معمولاً با درد شانه، تیرکشیدن بازو و تشدید علائم هنگام چرخاندن گردن همراه است.
مشکلات قلبی
اگر گزگز ناگهانی همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس یا تعریق سرد باشد، احتمال مشکل قلبی مطرح میشود و باید سریع بررسی شود.
اختلالات گردش خون و اسپاسم عروقی
کاهش خونرسانی باعث سردی، رنگپریدگی و سوزنسوزن شدن نوک انگشتان میشود و معمولاً با گرمکردن و حرکت بهتر میشود.
التهاب تاندونها و فشار تکراری
کارهای ظریف، تایپ زیاد، موبایلگرفتن یا فشار طولانیمدت روی انگشتان میتواند اعصاب سطحی را تحریک کند و مورمور ایجاد کند.
کمبود ویتامینهای گروه B
کمبود B12 و B6 روی عملکرد اعصاب اثر میگذارد و یکی از شایعترین علل سوزنسوزن شدن انگشتان در افراد کمخون یا با رژیم غذایی محدود است.
نوروپاتی محیطی
آسیب اعصاب محیطی به دلیل دیابت، مشکلات تیروئید یا مصرف برخی داروها میتواند حس طبیعی انگشتان را مختل کرده و مورمور ایجاد کند.
فشار عصبی و استرس شدید
استرس طولانیمدت میتواند باعث افزایش تنش عضلانی در گردن و شانه شود و روی مسیر اعصاب تأثیر بگذارد و گزگز ایجاد کند.
سندروم تونل کارپ
فشار بر عصب مدین در مچ دست ممکن است نوک انگشتان شست، اشاره و میانی را دچار بیحسی و گزگز کند، بهخصوص هنگام تایپ یا خواب شبانه.
روش های تشخیص علت گزگز و بیحسی دست
تشخیص دلیل گزگز و بی حسی دست زمانی اهمیت دارد که این حس تکراری، طولانی یا همراه با بیحسی و ضعف باشد. پزشک برای پیدا کردن علت دقیق، عصب ها، گردن، جریان خون و سطح ویتامین های بدن را بررسی میکند. هر یک از این ارزیابی ها میتواند مشخص کند که مشکل از کدام عصب، کدام مهره یا کدام کمبود تغذیه ای به وجود آمده است. این مراحل کمک میکند درمان دقیق تری برای کاهش مورمور و خواب رفتگی دست انتخاب شود.
- نوار عصب و عضله (EMG و NCV): برای بررسی سرعت هدایت عصب و مشخصکردن گیرافتادگی یا آسیب عصبی استفاده میشود.
- MRI گردن و ستون فقرات: فتق دیسک، آرتروز یا فشار روی ریشههای عصبی را با دقت بالا نشان می دهد.
- آزمایش خون کامل: کمبود ویتامین ها، مشکلات تیروئید، دیابت یا التهابهای سیستمیک را مشخص میکند.
- سونوگرافی عصب و مچ دست: برای تشخیص سندرم تونل کارپال و التهاب تاندون ها کاربرد دارد.
- عکس رادیولوژی گردن: بدشکلی مهرهها، آرتروز و تنگی فضای دیسک را ارزیابی میکند.
- ارزیابی وضعیت خواب و نحوه قرارگیری دست: برای بررسی فشارهای مکانیکی که هنگام خواب باعث گزگز میشوند.
- معاینه فیزیکی توسط پزشک: قدرت عضلات، دامنه حرکتی و نواحی بی حس دست بهصورت دقیق بررسی میشود.
بهترین روشهای درمان گزگز و بی حسی دست
وقتی گزگز و بی حسی دست زیاد تکرار شود یا همراه با بیحسی باشد، یعنی عصبهای دست یا گردن تحتفشار هستند و نیاز به درمان دارند. بعضی وقتها با استراحت و مراقبت ساده بهتر میشود، اما خیلی وقتها لازم است درمان دقیقتری انجام شود. معمولاً ترکیب چند روش مثل دارو، تمرین، فیزیوتراپی و بعضی تزریقها بهترین نتیجه را میدهد.
درمانهای دارویی
داروهای ضدالتهاب: این داروها التهاب و درد را کم میکنند و به عصبها کمک میکنند بهتر کار کنند. معمولاً برای شروع درمان گزینه خوبی هستند.
مکملهای ویتامین B و D: وقتی بدن ویتامین کم داشته باشد، عصبها خوب کار نمیکنند و دست مورمور میشود. مکملها کمک میکنند این کمبود جبران شود و گزگز کمتر شود.
درمانهای خانگی
- گرمکردن دست و مچ: گرما باعث میشود خون بهتر در دست جریان پیدا کند و فشار از روی عصبها برداشته شود. خیلی از افراد با همین کار ساده، بهتر میشوند.
- کششهای ساده برای مچ و انگشتها: چند حرکت کششی سبک، فشار روی تاندونها و عصبها را کم میکند. مخصوصاً برای کسانی که زیاد تایپ میکنند یا گوشی دستشان است، خیلی مؤثر است.
- کم کردن استفاده از گوشی و موس: کار زیاد با موبایل یا موس باعث فشار روی مچ میشود. اگر زمان استفاده را کمتر کنی، گزگز معمولاً کاهش پیدا میکند.
- اصلاح وضعیت خواب: اگر دست زیر بالش یا سر باشد، جریان خون قطع میشود و دست خواب میرود. فقط کافیست دستت را آزاد بگذاری و از بالش مناسب استفاده کنی.
درمانهای فیزیوتراپی
- لیزر پرتوان: این دستگاه با نور مخصوصش التهاب را کم میکند و کمک میکند عصب سریعتر خوب شود. بدون درد انجام میشود و خیلی مؤثر است.
- مگنتتراپی (الکترومگنت): این دستگاه با امواج مغناطیسی، التهاب عمقی را کم میکند. برای کسانی که بیحسی طولانی دارند، نتیجه خوبی دارد.
- ورزشهای تخصصی فیزیوتراپی: این ورزشها کمک میکنند عضلات قویتر شوند و فشار از روی عصبها برداشته شود. با چند جلسه انجام دادن، مورمور معمولاً کمتر میشود.
- های تونتراپی و دستگاههای توانبخشی: این دستگاهها کمک میکنند عصب تحریک شود و التهاب کاهش پیدا کند. برای تونل کارپال و دیسک گردن خیلی استفاده میشود.
درمانهای تزریقی
- تزریق ضدالتهاب در مچ (تونل کارپال): اگر عصب دست خیلی تحت فشار باشد، این تزریق التهاب را کم میکند و سریع علائم را آرام میکند.
- تزریق پیآرپی (خون تغلیظ شده خود فرد): این تزریق به ترمیم بافت آسیبدیده کمک میکند و برای خوابرفتگی شدید یا طولانی خیلی خوب جواب میدهد.
- تزریق مخصوص کنار دیسک گردن : اگر مشکل از گردن باشد، این تزریق فشار روی عصب را کم میکند و امکان دارد گزگز انگشتان کاملاً برطرف شود.
چه زمانی گزگز دست خطرناک است؟
وقتی گزگز دست طولانی شود، تکرار شود یا همراه با علائم دیگر باشد، احتمال دارد مشکل جدیتری پشت آن باشد. بعضی نشانهها هشدار میدهند که عصب، گردن یا حتی مغز درگیر شده و باید سریع بررسی شود.
مواردی که گزگز دست خطرناک محسوب میشود:
- بیحسی مداوم بیش از چند دقیقه: وقتی حس دست کامل برنمیگردد و تکراری میشود.
- ضعف در گرفتن اشیا یا افتادن وسایل از دست: ضعف یعنی عصب درگیر شده و نیاز به بررسی دارد.
- گزگز ناگهانی یکطرفه (چپ یا راست): این حالت میتواند نشانه مشکل عصبی یا گردنی باشد.
- گزگز همراه با سرگیجه، تاری دید یا مشکل در صحبت: این ترکیب علائم میتواند نشانه سکته باشد.
- گزگز بعد از ضربه، سقوط یا تصادف: احتمال آسیب گردنی یا گیر افتادگی عصب وجود دارد.
- تغییر رنگ دست (پریدگی یا بنفش شدن): نشانه اختلال در خونرسانی یا گرفتگی عروق است.
- گزگز همراه با درد قفسه سینه یا تنگی نفس: در این حالت احتمال مشکل قلبی وجود دارد و باید فوری بررسی شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر گزگز یا خوابرفتگی دست فقط چند دقیقه طول بکشد و بعد خوب شود، معمولاً مشکل جدی نیست؛ اما وقتی این حالت مرتب تکرار شود، از خواب بیدارت کند یا همراه با درد و بیحسی باشد، لازم است بررسی دقیقتری انجام شود. اگر گزگز دست با ضعف در انگشتان، افتادن اشیا از دست یا انتشار درد از گردن به بازو همراه باشد، احتمال درگیری عصب گردن وجود دارد و نمیشود آن را نادیده گرفت. در مواردی مثل بیحسی ناگهانی یکطرفه، سرگیجه، تاری دید یا درد قفسه سینه، مراجعه فوری ضروری است. اگر چند هفته است که مورمور و سوزنسوزن شدن بهتر نمیشود، بهترین کار این است که توسط متخصص بررسی شوی تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود.
نتیجه گیری
وقتی گزگز دست موقتی باشد، معمولاً دلیل سادهای پشت آن است و با کمی استراحت یا تغییر عادت بهتر میشود. اما اگر این حس تکراری، طولانی یا همراه با درد، بیحسی یا ضعف باشد، نباید آن را ساده گرفت. تشخیص درست باعث میشود از آسیب عصبی جلوگیری شود و درمان سریعتری دریافت کنی. در صورت تداوم علائم، بهتر است توسط متخصص معاینه شوی تا مشخص شود مشکل از عصب دست است یا از گردن.
من اول فکر میکردم خوابرفتن دستم از خستگیه، ولی دردش به بازوم هم میزد. بعد از معاینه دکتر مشخص شد مشکل از گردنه. چند جلسه درمان گرفتم و واقعاً مورمور انگشتام خیلی کمتر شده، دیگه مثل قبل آزاردهنده نیست.
مانی عزیز خیلی خوشحالیم که به درمان خوب جواب دادی. لطفاً حرکات اصلاحی گردن رو مرتب انجام بده تا علائم کامل برطرف و ثابت بمونه. هر سوالی بود ما کنارتیم