اسکولیوز در کودکان چگونه بهوجود میآید؟
اسکولیوز در کودکان زمانی ایجاد میشود که ستون فقرات بهصورت جانبی از محور طبیعی خود منحرف شود. در بسیاری از کودکان، علت دقیق اسکولیوز مشخص نیست و به این نوع، اسکولیوز ایدیوپاتیک گفته میشود. با این حال، عوامل ژنتیکی نقش مهمی در بروز این عارضه دارند و مشاهده این مشکل در اعضای خانواده احتمال بروز آن را افزایش میدهد.
در برخی موارد،بیماری این عارضه در کودکان به دلیل ناهنجاریهای مادرزادی ستون فقرات ایجاد میشود که از بدو تولد وجود دارد اما ممکن است دیرتر تشخیص داده شود. بیماریهای عصبیعضلانی، ضعف عضلات نگهدارنده ستون فقرات و اختلالات رشدی نیز میتوانند زمینه ساز این عارضه باشند. آنچه اهمیت دارد این است که وضعیت نشستن، نوع کولهپشتی یا نحوه خوابیدن به تنهایی علت اسکولیوز در کودکان نیست، اما میتواند شدت انحراف را بیشتر کند.
به نقل از سایت:childrenshealthireland.ie
اسکولیوز وضعیتی است که در آن ستون فقرات به طور غیرطبیعی خمیده میشود، که معمولاً به شکل "S" یا "C" میچرخد. این انحراف ممکن است بر ساختارهای مجاور مانند دندهها یا لگن نیز تأثیر بگذارد.
اسکولیوز در کودکان به ندرت دردناک است، اما تأثیر آن بر روی ستون فقرات و وضعیت بدن ممکن است قابل توجه باشد. برای بیشتر کودکان، اسکولیوز خفیف است و نیاز به درمان ندارد. با این حال، برای درصد کمی از آنها، تشخیص زودهنگام و درمان بسیار مهم است تا از بدتر شدن وضعیت جلوگیری شود. درمان زودهنگام اسکولیوز اهمیت دارد، زیرا بدن در حال رشد کودک به طور مؤثرتری به درمان پاسخ میدهد و جهشهای رشدی کودک میتواند باعث افزایش سریع انحراف شود.
علت اسکولیوز در کودکان چیست؟
اسکولیوز در کودکان همیشه دلیل مشخص و واحدی ندارد و در بسیاری از موارد بدون علت واضح پزشکی ظاهر میشود. با این حال، بررسی عوامل زمینهای کمک میکند مسیر تشخیص و درمان دقیق تر انتخاب شود. شناخت این علتها باعث میشود والدین با دید واقعبینانهتری روند بیماری را پیگیری کنند.
اسکولیوز ایدیوپاتیک
شایع ترین نوع است که علت مشخصی برای آن شناخته نشده و معمولاً در سنین رشد تشخیص داده میشود. این نوع اغلب بهصورت تدریجی پیشرفت میکند و نیاز به پایش منظم دارد.
عوامل ژنتیکی و خانوادگی
سابقه خانوادگی میتواند احتمال بروز اسکولیوز را افزایش دهد. در این حالت، استعداد ارثی باعث میشود انحراف ستون فقرات در دوران رشد آشکار شود.
اسکولیوز مادرزادی
این نوع بهدلیل شکلگیری غیرطبیعی مهرهها در دوران جنینی ایجاد میشود. ممکن است در سالهای ابتدایی زندگی تشخیص داده نشود و با رشد کودک نمایانتر شود.
بیماریهای عصبیعضلانی
برخی اختلالات عصبی یا ضعف عضلات نگهدارنده ستون فقرات میتوانند تعادل بدن را برهم بزنند. در این شرایط، اسکولیوز در کودکان بهعنوان پیامد ثانویه این بیماریها دیده میشود.
انواع اسکولیوز در کودکان
اسکولیوز در کودکان به شکلهای مختلفی بروز میکند و هر نوع ویژگیها، روند پیشرفت و روش برخورد متفاوتی دارد. شناخت انواع اسکولیوز به والدین کمک میکند شدت بیماری را بهتر درک کنند و مسیر درمان آگاهانه تری انتخاب شود. تشخیص نوع اسکولیوز نقش مهمی در تصمیمگیریهای پزشکی دارد.
اسکولیوز ایدیوپاتیک
شایعترین نوع این عارضه است که علت مشخصی برای آن شناخته نشده است. این نوع معمولاً در سنین مدرسه یا شروع بلوغ دیده میشود و به تدریج پیشرفت میکند. پایش منظم برای جلوگیری از افزایش انحراف در این نوع اهمیت بالایی دارد.
اسکولیوز مادرزادی
این نوع اسکولیوز بهدلیل ناهنجاری در شکلگیری مهرهها در دوران جنینی ایجاد میشود. انحراف ستون فقرات از بدو تولد وجود دارد، اما ممکن است در سالهای بعد تشخیص داده شود. شدت این نوع بسته به میزان ناهنجاری مهرهها متفاوت است.
اسکولیوز عصبیعضلانی
در کودکانی دیده میشود که دچار بیماریهای عصبی یا ضعف شدید عضلات هستند. عدم تعادل عضلانی باعث میشود ستون فقرات بهمرور دچار انحراف شود. این نوع معمولاً نیاز به پیگیری تخصصی و دقیقتری دارد.
اسکولیوز عملکردی
این نوع بهدلیل مشکلات موقتی مانند اختلاف طول پاها یا وضعیت نامناسب بدن ایجاد میشود. ساختار ستون فقرات سالم است و با اصلاح عامل زمینهای، انحراف نیز کاهش پیدا میکند. تشخیص درست مانع از درمانهای غیرضروری میشود.
علائم اسکولیوز در کودکان
این عارضه در کودکان معمولاً بهآرامی پیشرفت میکند و در مراحل اولیه ممکن است بدون درد یا ناراحتی باشد. به همین دلیل، تشخیص آن بیشتر بر اساس تغییرات ظاهری بدن انجام میشود. توجه به این نشانهها کمک میکند مشکل در زمان مناسب شناسایی شود.
- نامتقارن بودن شانه ها: یکی از شانهها بالاتر یا جلوتر از سمت دیگر دیده میشود.
- برجسته شدن یکی از کتف ها: در حالت ایستاده یا خم شدن به جلو واضحتر میشود.
- کج بودن لگن: یک سمت لگن بالاتر قرار میگیرد و تعادل بدن بههم میخورد.
- انحراف ستون فقرات هنگام خم شدن: خم شدن به جلو انحراف را آشکارتر نشان میدهد.
- خستگی زودهنگام یا درد خفیف پشت: پس از فعالیتهای روزانه یا نشستن طولانی احساس میشود.
- تغییر در فرم لباس روی بدن کودک: لباسها بهصورت نامتقارن روی بدن قرار میگیرند.
اسکولیوز در کودکان را چگونه تشخیص دهیم؟
تشخیص اسکولیوز در کودکان معمولاً با بررسیهای ساده اما هدفمند آغاز میشود و در صورت نیاز به روشهای دقیقتر ادامه پیدا میکند. شناسایی زودهنگام نقش مهمی در کنترل روند پیشرفت انحراف دارد. هرچه تشخیص زودتر انجام شود، انتخاب روش مناسب آسانتر خواهد بود.
- معاینه بالینی توسط پزشک: بررسی تقارن شانهها، لگن و وضعیت کلی ستون فقرات در حالت ایستاده انجام میشود.
- تست خم شدن به جلو: با خم شدن کودک به جلو، انحراف یا برجستگی غیرطبیعی ستون فقرات مشخصتر میشود.
- عکسبرداری با اشعه ایکس: برای اندازهگیری دقیق زاویه انحراف و تعیین شدت اسکولیوز استفاده میشود.
- بررسی سابقه خانوادگی: وجود اسکولیوز در اعضای خانواده احتمال بروز آن را افزایش میدهد.
- پیگیری دورهای رشد کودک: تغییرات ستون فقرات در بازههای زمانی مختلف مقایسه و ارزیابی میشود.
بهترین روشهای درمان اسکولیوز در کودکان
انتخاب بهترین روش درمان برای این عارضه باید بر اساس شدت انحراف، سن کودک و شرایط رشدی انجام شود. دکتر یزدانی معتقد است درمان زمانی مؤثر است که غیرتهاجمی، اصولی و متناسب با بدن کودک طراحی شود. در کلینیک درد دکتر یزدانی، این رویکرد درمانی بهصورت تخصصی اجرا میشود و تمرکز اصلی بر کنترل و جلوگیری از پیشرفت انحراف است. روشهای درمانی این مرکز بر پایه استانداردهای علمی روز انتخاب شدهاند. این خدمات برای مدیریت بیماری اسکولیوز در کودکان نتایج قابل توجهی داشتهاند.
فیزیوتراپی تخصصی کودکان
فیزیوتراپی به تقویت عضلات نگهدارنده ستون فقرات کمک میکند و تعادل بدنی کودک را بهبود میبخشد. این روش باعث کاهش فشار روی مهرهها میشود و نقش مهمی در کنترل انحراف دارد.
تمرینات اصلاحی اختصاصی اسکولیوز
این تمرینات بر اساس نوع و جهت انحراف طراحی میشوند و به اصلاح تدریجی وضعیت بدن کمک میکنند. انجام منظم آنها مانع پیشرفت اسکولیوز در دوران رشد میشود.
بریس یا کمربند طبی استاندارد
بریس در کودکانی که هنوز در حال رشد هستند، برای جلوگیری از تشدید انحراف استفاده میشود. استفاده صحیح و منظم از آن نقش کنترلی مؤثری در درمان دارد.
پایش و ارزیابی دورهای پزشکی
بررسی منظم وضعیت ستون فقرات امکان اصلاح بهموقع برنامه درمانی را فراهم میکند. این کار از پیشرفت ناگهانی انحراف جلوگیری میکند.
درمانهای ترکیبی غیرتهاجمی
ترکیب فیزیوتراپی، تمرینات اصلاحی و پایش پزشکی نتایج پایدارتری ایجاد میکند. این رویکرد برای کودکان ایمنتر است و اثربخشی بالاتری دارد.
عوارض درمان نکردن اسکولیوز در کودکان
عدم درمان این عارضهدر کودکان میتواند پیامدهای جدی بههمراه داشته باشد. با پیشرفت انحراف، تغییر شکل قفسه سینه و کاهش فضای ریهها ممکن است رخ دهد که بر عملکرد تنفسی تأثیر میگذارد.
این عارضه در صورت عدم کنترل، میتواند باعث دردهای مزمن پشت، کاهش اعتمادبهنفس و مشکلات ظاهری شود. در بزرگسالی، این افراد بیشتر در معرض مشکلات حرکتی و دردهای اسکلتی قرار میگیرند. به همین دلیل، پیگیری بهموقع و انتخاب روش درمان اسکولیوز برای این عارضه اهمیت بالایی دارد.
چرا پیگیری اسکولیوز کودک اهمیت دارد؟
این عارضه اگر در مراحل اولیه شناسایی شود، در اغلب موارد قابل کنترل است و مانع بروز مشکلات جدی در آینده میشود. توجه والدین، معاینات منظم و همکاری با پزشک متخصص نقش تعیینکنندهای در مدیریت این عارضه دارد. انتخاب مسیر درمان مناسب میتواند کیفیت زندگی کودک را حفظ کند و از پیشرفت انحراف ستون فقرات جلوگیری کند. برای بررسی دقیقتر وضعیت کودک، دریافت مشاوره تخصصی میتواند قدم مؤثری باشد.
