گزگز دست و پا از چیست؟
گزگز دست و پا میتواند نشانهای از مشکلات عصبی باشد که ممکن است به دلیل اختلالات مختلفی ایجاد شود. اگر دیابت ندارید و دچار گزگز یا سوزش در دست و پا هستید، ممکن است این مشکل به دلیل فشار بر روی اعصاب، کمبود ویتامینها یا بیماریهای عصبی باشد. در این موارد، درمان بهموقع برای جلوگیری از بدتر شدن وضعیت ضروری است. برای تسکین این علائم، ممکن است از قرص برای گزگز پا یا دارو برای گزگز دست و پا استفاده شود تا فشار روی اعصاب کاهش یابد. تشخیص دقیق علت این مشکل بهوسیله پزشک، کمک میکند تا درمان مؤثر و مناسب انتخاب شود.عده ای ممکن است آن را با درد سیاتیک اشتباه بگیرند و حتی برای تسکین آن از پماد برای درد سیاتیک استفاده کنند.
در سادهترین حالت، گزگز دست و پا ناشی از فشار بر اعصاب شما به دلیل به خواب رفتن بر روی بازوی خود و یا روی هم انداختن پاهای خود برای مدت زمان طولانی است. اما گزگز و سوزنسوزن شدن دست و داغی و سوزش کف پا میتواند به دلیل موضوعی جدیتر، مانند آسیب عصبی نیز باشد. گزگز شدن دست و
پا به دلیل آسیب عصبی اغلب با درد، خارش، و بیحسی همراه است و به عنوان عارضه نوروپاتی محیطی شناخته شده است. بیش از 100 نوع مختلف از عارضه نوروپاتی محیطی وجود دارد.
همچنین احساس سوزن سوزن شدن، بی حسی و گزگز پا می تواند در نواحی زانو و ساق پا به وجود بیاید که می توانید مطالب تخصصی مرتبط را با کلیک روی کلمه مورد نظر مطالعه نمایید.
گزگز دست و پا از چیست؟
چنانچه دیابت ندارید اما دچار گزگز و سوزش دست و پا هستید، باید فوراً به دنبال اقدامات درمانی باشید. زیرا تعیین علت این عارضه برای جلوگیری از بدتر شدن آن اهمیت زیادی دارد.
علت گزگز دست و پا همراه با سوزش انگشتان
گزگز دست و پا همراه با سوزش انگشتان میتواند ناشی عوامل مختلفی باشدکه بسیار از آنها در جامع ما بسیار شایعاند. این عوامل شامل:
دیابت: شایع ترین علت گزگز و سوزش دست و پا
شایعترین علت گزگز دست و پا همراه با سوزش و خواب رفتن دست و پا دیابت است. در واقع، در حدود 30٪ از تمام موارد، دیابت علت گزگز و سوزش دست و پا میباشد. دیابت میتواند موجب نوروپاتی دیابتی شود و پاها، ساق پاها، بازوها، دستگاه گوارش، ران، باسن، و حتی سر را نیز مبتلا سازد.
اگر دیابت دارید و از گزگز و سوزش دست و پای خود رنج میبرید، باید در اسرع وقت برای دریافت درمان به کلینیک تخصصی دردهای ستون فقرات و مفاصل مراجعه کنید. درمان گزگز و سوزش دست و پای ناشی از دیابت، با هدف کنترل سطح قند خون به منظور کاهش سرعت پیشرفت نوروپاتی محیطی انجام میشود.
سندرم های به دام افتادن عصب
این سندرومها عبارتند از سندروم تونل کارپال، فلج عصب اولنار، فلج عصب پرونئال و فلج عصب رادیال.
بیماریهای سیستمیک
این بیماریها عبارتند از: اختلالات کلیوی، بیماری کبد، آسیب عروقی و بیماریهای خونی، آمیلوئیدوز، بیماریهای بافت همبند و التهاب مزمن، عدم تعادل هورمونی (از جمله کمکاری تیروئید) و سرطان و تومورهای خوش خیم که به اعصاب حمله میکنند.
کم خونی
آنمی یا کم خونی از اختلالاتی است که سبب گزگز، سوزش، سوزن سوزن شدن بدن، بی حسی و خواب رفتن دست و پا می گردد. شایع ترین علت آنمی (کم خونی) فقر آهن می باشد که مستقیما باعث کم خونی و در نتیجه گزگز، سوزش، سوزن سوزن شدن، بی حسی و خواب رفتن می شود. چون وقتی میزان آهن خون کمتر از حد نرمال باشد، بدن هموگولوبین کافی برای انتقال خون را در دسترس نخواهد داشت. اما باید توجه داشته باشید که این بدین معنا نیست که اگر دچار فقر آهن هستید، پس الزاما کم خونی دارید!
اگر دچار اختلالات کلیه هستید به احتمال زیاد دچار کمبود آهن نیز می باشید و باید برای درمان بی حسی دست و پا، به پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کنید.
کمبود ویتامین
کمبود کدام ویتامین باعث گزگز دست و پا می شود؟
ویتامین E، B1، B6، B12 و نیاسین برای عملکرد صحیح اعصاب ضروری هستند. برای مثال، کمبود B12 میتواند منجر به کمخونی حاد (آنمی) شود که از علل مهم نوروپاتی محیطی میباشد. با این حال، مصرف بیش از حد ویتامین B6 نیز میتواند موجب گزگز دست و پا شود.
اعتیاد به الکل
افراد الکلی به دلیل رژیم غذایی نامناسب (که علت شایع نوروپاتی محیطی است)، بیشتر مستعد کمبود تیامین یا سایر ویتامینهای مهم هستند. همچنین اعتیاد به الکل ممکن است خود باعث آسیب عصبی شود، که برخی از محققان آن را نوروپاتی الکلی مینامند.
سموم
این سموم شامل فلزات سنگین مانند سرب، آرسنیک، جیوه و ترکیبات تالیوم و برخی از مواد شیمیایی صنعتی و زیست محیطی است. همچنین برخی از داروها (به ویژه داروهای مورد استفاده در شیمی درمانی برای سرطان ریه) و نیز برخی از داروهای ضد ویروسی و آنتی بیوتیک میتوانند در این دسته از سموم قرار گیرند.
بیماریهای ویروسی
این بیماریها شامل بیماری لایم، زونا ( توسط ویروس آبله مرغان موسوم به واریسلا-زوستر)، ویروس سیتومگال، اپشتین بار، هرپس سیمپلکس و ایدز (توسط ویروس HIV) میباشد.
بیماری های خود ایمنی
این بیماریها عبارتند از سندرم گیلن باره، لوپوس و روماتیسم مفصلی.
اختلالات ارثی
گروهی از اختلالات هستند که در مجموع به عنوان بیماری شارکوت –ماری توث (CMT) شناخته شدهاند.
صدمه و آسیب
اعصاب اغلب به دلیل تروما، فشرده شده، خرد شده و یا آسیب میبینند که این نهایتاً منجر به درد عصب میشود. به عنوان مثال، فرسایش دیسک یا دررفتگی و جابجا شدن استخوان، میتواند موجب وارد شدن فشار و صدمه به عصب شود و حتی ممکن است نیاز به درمان دیسک گردن بدون جراحی باشد.
فشار
پوشیدن کفش تنگ و یا نشستن بر روی پاها میتواند موجب بیحسی و یا گزگز پاها شود. این نوع از بیحسی که علت مشخصی دارد، با حذف عامل فشار، بهتر میشود و مشکل دیگری را ایجاد نمیکند.
به دام افتادن عصب
بی حسی یا گزگز دست و پا میتواند به علت به دام افتادگی عصب باشد. لغزش دیسک کمر و یا مشکل ستون فقرات کمر میتواند موجب فشار بر عصبی شود که مسیر آن از کمر تا پایین پا و انگشتان پای شما امتداد دارد. به دام افتادن عصب در گردن نیز میتواند موجب بیحسی و یا گزگز در هر نقطه از گردن، بازوها
و انگشتان دست گردد و یا ایجاد گردن درد نماید. سندرم تونل کارپ، ناشی از به دام افتادن عصب در مچ دست است و موجب گزگز و درد در دستها و ناتوانی فرد برای گرفتن اشیاء میشود.
چه بیماریهایی به اعصاب آسیب میزنند؟
بسیاری از عوارض میتوانند به سیستم عصبی آسیب رسانده و باعث بیحسی یا گزگز مناطقی از بدن شوند.بیماریهایی که به اعصاب آسیب میزنند، مجموعهای از اختلالات هستند که میتوانند عملکرد عصبهای محیطی یا مرکزی بدن را مختل کنند. این آسیب ممکن است بهدلیل عوامل متابولیکی (مثل دیابت)، خودایمنی
(مانند اماس یا لوپوس)، کمبودهای تغذیهای (مثل ویتامین B12)، فشار مکانیکی بر عصبها (مثل فتق دیسک یا سندرم تونل کارپال)، عفونتهای ویروسی یا حتی مصرف داروها و سموم رخ دهد.
کدام قسمت از بدن شما گزگز میکند؟
| محل گزگز | شایعترین علتها | پیشنهاد بررسی |
|---|---|---|
| هر دو پا | دیابت، کمبود B12 | آزمایش خون + EMG |
| دست چپ | دیسک گردن، سکته | MRI گردن یا مغز |
| یک سمت بدن | سکته یا اماس | MRI اورژانسی |
دارو و قرص برای گزگز پا و دست
بعضی از انواع دارو برای گزگز دست و پا هم میتوانند موجب آسیبهای عصبی شوند. البته این حالت معمولاً با توقف دارو، برگشتپذیر است. این داروها شامل برخی از داروهای شیمیدرمانی برای درمان سرطان پستان و لنفوم، داروهای ضد رتروویروسی که برای درمان ایدزHIV / استفاده میشود و نیزداروی آنتیبیوتیک مترونیدازول است.
قرص برای گزگز دست و پا
| 💊 دارو/مکمل | کاربرد |
|---|---|
| ویتامین B12 (متیل کوبالامین) | تقویت اعصاب و درمان کمبود B12 |
| ویتامین B6 | بهبود عملکرد عصبی (در دوزهای بالا مضر است) |
| اسید فولیک (B9) | کمک به بهبود عملکرد سیستم عصبی |
| پرگابالین (Pregabalin) | کاهش دردهای عصبی |
| گاباپنتین (Gabapentin) | برای دردهای عصبی و گزگز |
| آمیتریپتیلین (Amitriptyline) | داروی ضدافسردگی که در دوز پایین برای دردهای عصبی استفاده میشود |
| پنتوکسیفیلین (Pentoxifylline) | افزایش جریان خون در عروق کوچک |
| آسپرین دوز پایین | بهبود گردش خون در صورت تجویز پزشک |
جراحت و آسیب
یک جراحت و آسیب میتواند به پایانههای عصبی در انگشتان دست و پا صدمه بزند. افرادی که از ابزارهای ارتعاشی، بسیار استفاده میکنند، ممکن است دچار آسیبهای عصبی شده و احساس گزگز و سوزن سوزن شدن دست و پا را تجربه کنند.
علت گزگز و بی حسی دست چپ چیست؟
بیحسی و سوزن سوزن شدن در دست چپ میتواند ناشی از چیزی به سادگی خوابیدن روی بازو باشد، اما ممکن است نشانهای از هر یک از بیماری هایی که در بالا ذکر شد باشد، از کمکاری تیروئید و کمبود ویتامین گرفته تا سندرم تونل کارپال و موارد دیگر.
اگر در بازوی چپ خود احساس کرختی و گزگز دارید، با پزشک خود قرار ملاقات بگذارید. آنها ممکن است معاینه انجام دهند، تشخیص مناسب ارائه دهند و علت اصلی مشکل را برای کاهش یا از بین بردن علائم شما درمان کنند.
اگر دست چپ شما ناگهان بی حس شد، فوراً با شماره اورژانس تماس گرفته و به دنبال درمان فوری پزشکی باشید، زیرا این یک علامت هشدار دهنده سکته است.
دیگر عوامل علت گزگز پا و سوزش دست
- علت گزگز پا و سوزش دست می تواند نشات گرفته از عوامل دیگری نیز باشد از جمله:
- عدم جریان خون به دست و پا
- گازگرفتن حیوانات
- گزش حشرات، کنه، کک و عنکبوت
- کمبود ویتامین B12 یا ویتامینهای دیگر
- آسیب عصبی به علت سرب، الکل، تنباکو و یا شیمی درمانی
- ام اس
- تشنج
- سکته مغزی
- کمکاری غده تیروئید
- پدیده رینود (باریک شدن رگهای خونی، معمولاً در دستها و پاها)
تشخیص گزگز دست و پا
اگر به دنبال درمان نوروپاتی، گزگز دست و علت سوزش کف پا خود هستید، دکتر یزدانی با اخذ تاریخچه پزشکی گستردهای از علائم شما، محیط کار، عادات اجتماعی (از جمله مصرف الکل)، میزان تماس با مواد سمی، خطر ابتلا به اچ.آی.وی یا سایر بیماریهای عفونی، سابقه خانوادگی شما برای بیماریهای عصبی و انجام یک معاینه فیزیکی، با تشخیص علت گزگز دست و پا در درمان موثر این عارضه به شما کمک میکند.
همچنین دکتر یزدانی ممکن است آزمایشات زیر را برای شما انجام دهد:
- آزمایشات خون. این آزمایشات برای تشخیص دیابت، کمبود ویتامین، اختلال عملکرد کبد و یا کلیه، سایر اختلالات متابولیکی و نشانههایی از فعالیت غیر طبیعی سیستم ایمنی شما انجام میشود.
- همچنین ممکن است به یک متخصص در بیمارستان برای انجام آزمایشهای زیر ارجاع داده شوید:
- بررسی مایع مغزی نخاعی. این آزمایش میتواند آنتی بادی مرتبط با نوروپاتی محیطی را تشخیص دهد.
- الکترومیوگرام (EMG)، که تست فعالیت الکتریکی عضله است.
- تست سرعت هدایت عصب (NCV)
- سایر آزمایشات ممکن است شامل:
- سی تی اسکن (CT)
- ام.آر.آی (MRI)
- بیوپسی عصب
- بیوپسی پوست برای بررسی انتهای فیبر عصبی
درمان گزگز و سوزش دست و پا
موفقیتآمیز بودن درمان گزگز پا تا حد زیادی به تشخیص دقیق علت زمینهای گزگز دست و پا بستگی دارد. تا زمانی که سلولهای عصبی محیطی بهطور کامل آسیب ندیده یا از بین نرفته باشند، امکان ترمیم آنها وجود دارد و میتوان به بهبود علائم امیدوار بود. به همین دلیل، انتخاب روش مناسب بهعنوان بهترین درمان گزگز پا نیازمند بررسی دقیق شرایط هر فرد است.
اگرچه برای انواع وراثتی نوروپاتی محیطی درمان قطعی وجود ندارد، اما بسیاری از انواع اکتسابی آن با درمان مناسب قابل کنترل هستند. برای مثال، کنترل دقیق قند خون در بیماران دیابتی میتواند روند پیشرفت نوروپاتی دیابتی را کند کند و در برخی موارد، مصرف مکملهای ویتامینی یا قرص برای گزگز پا در افرادی که دچار کمبود ویتامین هستند، به بهبود علائم کمک میکند.
از جمله توصیههای عمومی برای درمان گزگز دست و پا میتوان به حفظ وزن مناسب، پرهیز از قرار گرفتن در معرض سموم، انجام برنامه ورزشی اصولی تحت نظر پزشک و پیروی از یک رژیم غذایی متعادل اشاره کرد. همچنین محدود کردن مصرف الکل و قطع سیگار نقش مهمی در افزایش اثربخشی درمان و کاهش علائم دارد، زیرا مصرف سیگار مانع خونرسانی مناسب به اعصاب محیطی میشود.
در برخی موارد، گزگز پا و سایر علائم نوروپاتی محیطی با استفاده از داروهای مسکن یا داروهایی که در اصل برای درمان تشنج و افسردگی تجویز میشوند، تسکین مییابد. انتخاب بهترین قرص برای گزگز پا باید حتماً تحت نظر پزشک انجام شود تا هم علت اصلی درمان شود و هم از بروز عوارض جانبی جلوگیری گردد.
درمان خانگی گزگز دست و پا
درمان خانگی گزگز دست و پا معمولاً شامل انجام حرکات کششی منظم، ماساژ ملایم اندامها و اصلاح وضعیت بدن در طول روز میشود. این اقدامات به بهبود گردش خون و کاهش فشار روی اعصاب کمک میکند و میتواند بهعنوان بهترین درمان گزگز پا در موارد خفیف تا متوسط مؤثر باشد.
همچنین مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین B12، همراه با تمرینات تقویتی مخصوص اعصاب، نقش مهمی در کاهش بیحسی و گزگز دارد. ترکیب این روشها با سبک زندگی فعال، یکی از راهکارهای مؤثر و طبیعی برای کنترل و بهبود گزگز پا محسوب میشود.
کمپرس گرم
اولین چیزی که باید انجام دهید، این است بر روی منطقه بیحس شده کمپرس گرم بگذارید. این کار به افزایش جریان خون در منطقه بیحس کمک میکند. علاوه بر این، عضلات و اعصاب آن ناحیه را ریلکس خواهد کرد.
- یک لیف حمام را در آب گرم فرو کنید.
- با فشار دادن، آب اضافی آن را بگیرید. سپس آن را بر روی منطقه آسیب دیده به مدت 5 تا 7 دقیقه قرار دهید.
- این عمل را چندین بار تکرار کنید تا زمانی که بیحسی آن ناحیه از بین برود.
- همچنین میتوانید از یک دوش آب گرم لذت ببرید و یا از یک پد گرماساز برای کاهش درد و ناراحتی استفاده کنید.
ماساژ برای درمان سوزش و بی حسی
هنگامی که سوزش و بیحسی رخ میدهد، ماساژ دادن دست و پای خود، یکی دیگر از راههای آسان برای مقابله با این مشکل است. ماساژ درمانی با افزایش گردش خون باعث کاهش سوزش، سوزن سوزن شدن و بیحسی آن ناحیه میشود. علاوه بر این، به تحریک اعصاب و عضلات کمک میکند، در نتیجه موجب بهبود عملکرد کلی آنها میشود.
- مقداری زیتون گرم، نارگیل و یا روغن خردل را در کف دست خود قرار دهید.
- آن را در منطقه بیحس بگذارید.
- سپس با حرکت دایرهای بوسیله انگشتان دست خود، منطقه بیحس را به مدت حداقل 5 دقیقه محکم ماساژ دهید.
- در صورت نیاز این عمل را تکرار کنید.
تغذیه
می توانید برای کاهش علائم گزگز دست و پا با مواد غذایی مفید، مقاله برای گزگز دست و پا چی بخوریم را مطالعه نمایید.
بالا بردن دست یا پای بیحس
بلند کردن دستها و پاها برای کاهش بیحسی ناشی از گردش خون ضعیف، مفید خواهد بود. بالا بردن منطقه بیحس به مدت چند دقیقه به بهبود گردش خون کمک خواهد کرد. هنگامی که جریان خون در منطقه آسیب دیده به حالت عادی برگردد، بیحسی آن برطرف خواهد شد.
درمان دارویی
استفاده از داروهای گاب اپنتین، پرگابالین، B12 تزریقی، ضدافسردگی سهحلقهای
ورزش برای گزگز دست و پا
ورزش برای گزگز دست و پا نقش مهمی در بهبود گردش خون و افزایش اکسیژنرسانی به اندامها دارد. انجام منظم فعالیتهای بدنی میتواند به کاهش بیحسی، گزگز و افزایش تحرک دست و پا کمک کند و از تشدید علائم جلوگیری نماید.
تمرینات کششی دست و پا
حرکات کششی ملایم باعث افزایش جریان خون در عضلات و اعصاب میشود و فشار واردشده بر آنها را کاهش میدهد. انجام این تمرینات بهویژه در ساعات صبح، به کاهش خشکی و گزگز اندامها کمک میکند.
حرکات چرخشی مچ دست و پا
چرخاندن مچ دست و پا موجب بهبود انعطافپذیری مفاصل و تقویت عملکرد عصبی میشود. این حرکات ساده در فواصل استراحت کاری، تأثیر قابلتوجهی در کاهش بیحسی دارند.
پیاده روی منظم
پیاده روی یکی از سادهترین ورزشها برای بهبود گردش خون در کل بدن است. انجام روزانه آن به کاهش گزگز دست و پا و افزایش سلامت سیستم عصبی کمک میکند.
دوچرخه سواری
دوچرخه سواری باعث افزایش جریان خون در اندامهای تحتانی میشود و اکسیژنرسانی را بهبود میبخشد. این ورزش به کاهش احساس خوابرفتگی پاها کمک مؤثری میکند.
شنا
شنا فشار کمی به مفاصل وارد میکند و در عین حال تمام عضلات بدن را فعال میسازد. این ورزش برای کاهش گزگز دست و پا و بهبود هماهنگی عصبی بسیار مفید است.
تمرینات ایروبیک (هوازی)
ورزشهای هوازی با افزایش ضربان قلب، گردش خون را در سراسر بدن تقویت میکنند. انجام منظم این تمرینات به کاهش علائم گزگز و بهبود سلامت عمومی کمک میکند.
پیشگیری از گزگز دست و پا
✔️ اگر بیحسی پای شما به دلیل ماندن در یک موقعیت برای مدت طولانی باشد، برای بهبود گردش خون به آرامی پاهای خود را حرکت داده و راه بروید.
✔️ از باقی ماندن در یک موقعیت برای مدت طولانی، به خصوص در هنگام تماشای تلویزیون و یا کار با کامپیوتر اجتناب کنید.
✔️ از مصرف کافئین و نوشیدنیهای الکلی پرهیز کنید، زیرا این مواد میتوانند گردش خون را کاهش دهند.
✔️ میوههای تازه و سبزیجات سبزبرگ مصرف کنید و از خوردن غذاهای فرآوری شده و تصفیه شده پرهیز کنید.
✔️ برای جلوگیری از کمآبی بدن، در طول روز مقدار کافی آب بنوشید، زیرا کمآبی و دهیدراته شدن میتواند سبب گردش خون ضعیف در بدن شود.
✔️ ازمصرف سیگار و سایر دخانیات حاوی توتون و تنباکو که میتواند بر سیستم عصبی فشار زیادی وارد سازد، پرهیز کنید.
✔️ برای جلوگیری از بیحسی در پای خود، از پوشیدن کفش نامناسبی که سایز پای شما نیست، اجتناب کنید. پوشیدن کفش پاشنه بلند و یا کفشهایی که به انگشتان پا فشار وارد میکنند، میتواند موجب بیحسی در پاها شود.
✔️ برای کاهش بیحسی در پا و انگشتان پا، وزن خود را کاهش دهید.
اگر این علائم را دارید، فوراً به اورژانس یا متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.
-
گزگز همراه با تاری دید
-
بیحسی ناگهانی یک سمت بدن
-
اختلال در حرف زدن یا راه رفتن
جمع بندی
گزگز دست و پا یکی از مشکلات شایع است که ممکن است ناشی از آسیب عصبی، دیابت یا اختلالات گردش خون باشد. این مشکل معمولاً با سوزش، درد یا ضعف در اندامها همراه است و در برخی موارد میتواند به بیماریهای جدیتر اشاره داشته باشد. برای تشخیص دقیق و درمان مؤثر این مشکل، مشاوره با پزشک متخصص
الزامی است. کلینیک دکتر یزدانی با ارائه خدمات تخصصی در زمینه تشخیص و درمان مشکلات عصبی و گردش خون، میتواند کمک شایانی در شناسایی و رفع علائم گزگز دست و پا به شما بکند. با مراجعه به کلینیک، میتوانید درمانهای مناسب و شخصیسازی شده برای بهبود وضعیت خود دریافت کنید.
مدتیه دست و پام گزگز میکنه، مخصوصاً وقتی زیاد میشینم. میخواستم بدونم این فقط به خاطر فشار روی عصبهاست یا میتونه نشونه بیماری جدی باشه؟