خار پاشنه پا: درمان،علت و علائم

2106064cbcaf94ab7802a241ff0d5758_f191

خارپاشنه چیست؟ چرا اتفاق می افتد؟

خار پاشنه یک مشکل معمول ارتوپدی است. در نتیجه التهاب Plantar fascia ، نواری که استخوان پاشنه و انگشتان پا را به هم وصل می کند  و از دست دادن انعطاف پذیری آن رخ می دهد.  در این منطقه یک برآمدگی استخوانی به شکل خار تشکیل می شود. اضافه وزن ، انتخاب کفش های اشتباه ، ایستادن مداوم در زمین سخت خطر خار پاشنه را افزایش می دهد. این بیماری در زنان ، دوندگان و افرادی که دارای اختلالات آناتومیکی مانند صافی کف پا هستند شایع است. بارزترین علامت آن درد هنگام راه رفتن در صبح است. خار پاشنه که مانند احساس سنگ یا ناخن در کف پا است ، می تواند با تشخیص و درمان زود بهبود یابد. در درمان  از ورزش ،  یخ ، داروهای ضد التهابی ، کفی استفاده می شود. در صورت عدم درمان ، راه رفتن را مختل می کند ، مزمن می شود و می تواند مشکلات دیگری ایجاد کند.

خار پاشنه برآمدگی استخوانی تشکیل شده توسط تجمع کلسیم در قسمت پایین استخوان پاشنه شبیه خار است. به طور معمول باعث ایجاد درد مانند فرورفتن چاقو در پاشنه پا می شود. فاسیا پلانتار و درد پاشنه پا اغلب اشتباه گرفته می شوند. فاسیا پلانتار یک قطعه ضخیم و طولانی از بافت در زیر پا است. قوس کف پا را با اتصال استخوان پاشنه به انگشتان پا پشتیبانی می کند.

قوس کف پا مانند فنر کار می کند ، فاسیا پلانتار مانند یک فنر است. وقتی دچار تنش می شود تحریک می شود. فاسیا پلانتار که باعث ایجاد درد در ناحیه پاشنه می شود التهاب این بافت است. خار پاشنه یکی از دلایل التهاب است.

این درد معمولاً در اولین قدم صبح ظاهر می شود ، با ایستادن طولانی مدت ایجاد می شود و اغلب بعد از ورزش شدت می یابد. معمولاً در یک پا اتفاق می افتد ، اما می تواند هر دو پا را به طور هم زمان تحت تأثیر قرار دهد.

استخوان پاشنه بزرگترین استخوان پا است که بخش اعظم ضربه و فشار را جذب می‌کند. خار پاشنه پا پی‌آمد رشد غیرطبیعی استخوان پاشنه است. رسوب‌های کلسیم زمانی تشکیل می‌شود که آرنگ کف پا (پلانتار فاسیا) از پاشنه پا به گونه‌ای دور شود که برآمدگی استخوانی یا خار پاشنه ایجاد شود. آرنگ کف پا نوار پهنی از بافت فیبری است که در امتداد سطح کف پا از پاشنه تا جلوی پا کشیده شده است. خار پاشنه با التهاب موضعی مزمن در محل قرارگیری تاندون‌های بافت نرم یا آرنگ کف پا همراه است. خار پاشنه در پشت پاشنه یا زیر پاشنه، پایین کف پا قرار می‌گیرد. خار پاشنه پشت پا غالباً با التهاب تاندون آشیل (تاندونیت) همراه است و درد پاشنه پا و حساسیت پشت پاشنه در اثر وارد شدن فشار به برجستگی کف پا شدیدتر می‌شود. در ادامه به علت خار پاشنه می‌پردازیم.

علت ها و دلایل


 

خار پاشنه غالباً نتیجه کشیدگی بیش از حد رباط‌ها و عضله‌های کف پا است، که به نوبه خود کشش آرنگ کف پا و پارگی مکرر (عادتی) غشاء پوشاننده استخوان پاشنه را در پی دارد. خار پاشنه در میان ورزشکارانی بسیار شایع است که در برنامه تمرینی و ورزشی‌شان دویدن و پریدن بسیار وجود دارد.

شایع ترین عامل خطر برای ایجاد خار پاشنه ، فاسیا پلانتار است. التهاب بافت پیوندی است که کف پا را پشتیبانی می کند. این بیماری می تواند در اثر خستگی بافت یا عوامل بیولوژیکی ناشی از تنش بیش از حد در قوس کف پا ایجاد شود.

عامل‌های خطر خار پاشنه عبارت‌اند از:

•    گام برداشتن به شیوه‌ای غیرطبیعی که فشار زیادی را بر استخوان پاشنه، رباط‌ها و اعصاب پاشنه تحمیل کند.
•    دویدن یا راه رفتن سریع به ویژه روی سطوح سخت
•    به پا کردن کفش‌هایی که اندازه پا نیستند و یا نامناسب هستند، به ویژه کفش‌هایی که قوس کف پا را به خوبی حمایت نمی‌کنند.
•    اضافه وزن و چاقی نامناسب یا غیر اندازه

دیگر عامل‌های خطر مرتبط با آرنگ کف پا عبارت‌اند از:

•    افزایش سن که کاهش انعطاف‌پذیری آرنگ کف پا و نازک شدن لایه چربی محافظ پاشنه را به دنبال دارد.
•    دیابت
•    اکثر ساعات روز را سر پا بودن
•    انجام فعالیت‌های جسمی سنگین در دفعات متوالی
•    صافی کف پا یا زیاد بودن قوس کف پا

 

خار پاشنه ناشی از التهاب آرنگ کف پا

خار پاشنه زیر کف پا از التهاب آرنگ کف پا ناشی می‌شود که بافت "کمانی شکلی" است که زیر کف پا امتداد دارد و به پاشنه متصل می‌شود. درد و حساسیت موضعی این نوع خار پاشنه با گذاشتن پاشنه بر روی زمین تشدید می‌شود.

خار پاشنه و التهاب آرنگ کف پا گاهی به تنهایی رخ می‌دهد و گاهی در بیماری‌های اصلی و زیربنایی‌ای مانند آرتریت واکنشی (بیماری رایتر)، اسپوندیلیت انکیلوزان و برآمدگی استخوان منتشر اسکلتی با دلیل ناشناخته (DISH) ریشه دارد که باعث بروز بیماری التهابی مفصل، یا همان آرتریت، می‌شوند. شایان ذکر است که خار پاشنه گاهی اوقات با هیچ علامتی همراه نیست و صرفاً به صورت تصادفی در تصاویر پرتونگاری‌ای مشخص می‌شود که پزشک به دلایل دیگری دستور انجام آن را داده است. 

علائم و نشانه ها


 

اکثر اشخاص تصور می‌کنند که خار پاشنه تیز است و با وارد شدن فشار به بافت دردناک می‌گردد، حال آن که این زائده‌های استخوانی در واقع معمولاً نرم و تخت هستند. اگرچه خار پاشنه به ندرت به خودی خود دردناک است، اما باعث می‌شود تا پینه استخوانی در اثر ضخیم شدن بافت به منظور محافظت بیشتر از ناحیه‌های تحت فشار تشکیل شود. فرسودگی مفصل‌ها به مرور زمان موجب می‌شود تا این زائده‌ها به اعصاب، تاندون‌ها یا رباط‌های مجاور فشار بیاورند و در نتیجه فرد با آسیب دیدگی بافت، درد، ورم و پارگی رباط مواجه شود.

اما چنانچه بیمار از التهاب آرنگ کف پا رنج ببرد، ناحیه زیر پا تحریک و ملتهب می‌شود و بیمار با ورم، درد و حساسیت موضعی‌ در زمان ایستادن یا راه رفتن مواجه می‌شود، البته انجام هر گونه فعالیت توام با تحمل وزن یا کشش کف پا نیز مشکل آفرین است. علائم خار پاشنه معمولاً صبح هنگام به این دلیل تشدید می‌شود که آرنگ کف پا غالباً در طول شب سفت می‌شود. در واقع نشانه اصلی التهاب آرنگ کف پا دردی است که با برداشتن نخستین گام‌ها پس از برخاستن از خواب در جلو و زیر پاشنه بروز می‌یابد. درد غالباً در دور تا دور پا منتشر می‌شود و در اثر راه رفتن روی برجستگی کف پا تشدید می‌شود، چون راه رفتن روی جلوی پا فشار بیشتری را به آرنگ کف پا وارد می‌کند و در نتیجه پاشنه به جلو کشیده می‌شود و ناراحتی بیشتری ایجاد می‌کند.

بدین ترتیب علائم و نشانه های خار پاشنه عبارتند از:

  • درد پاشنه ای که حتی در نتیجه استراحت از بین نمی رود
  • درد پاشنه پا در صبح یا درد شدید در اولین مراحل پس از دوره استراحت
  • حساسیت – درد در تاندون آشیل و ران
  • تورم پاشنه
  • بی حسی ، سوزن سوزن شدن هنگام حرکت یا در حالت استراحت در پاها
  • درد ، حساسیت ، سوزش در پاشنه یا قوس کف پا
  • درد با کشش ناگهانی کف پا؛ فشار در انگشتان پا یا دشواری در بالا رفتن از پله ها

تشخیص


 

جراح متخصص کف و مچ پا به منظور تشخیص صحیح سابقه پزشکی بیمار را بررسی می‌کند و معاینه کاملی انجام می‌دهد تا بتواند احتمال وجود هر گونه مشکل دامن زننده به درد پاشنه را رد کند و در نهایت تنها مسئله ابتلا به التهاب آرنگ کف پا باقی بماند.

به علاوه از تصویربرداری‌های تشخیصی، مانند پرتونگاری (اشعه ایکس) یا دیگر روش‌ها، به منظور تمایز قائل شدن بین گونه‌های متفاوت درد پاشنه استفاده می‌شود. خار پاشنه گاهی اوقات در بیماران مبتلا به التهاب آرنگ کف پا به چشم می‌خورد، اما این زائده‌ها به ندرت منشأ درد به شمار می‌روند. در هر حال عارضه در صورت وجود خار پاشنه سندرم التهاب آرنگ کف پا خار پاشنه تشخیص داده می‌شود.

خار پاشنه ، که طول آن تا ۲ سانتی متر نیز می رسد ، ازآنجا که بسیار آهسته شکل می گیرد تشخیص آن می تواند سخت باشد. با بیرون زدگی در استخوان پاشنه روی اشعه ایکس تشخیص داده می شود. باعث می شود احساس درد در پا و زیر پاشنه داشته باشید.

با هر قدمی که بردارید ، احساس درد خواهید کرد. درد شدید در اولین قدم هایی که هنگام صبح از رختخواب خارج می شوید ، رخ می دهد ، بعد از چند قدم ، به خودی خود از بین می رود.

خار پاشنه چگونه به نظر می رسد؟

قرمزی ، حساسیت ، سفتی ممکن است روی پاشنه ایجاد شود. تورم به شکل خار در استخوان پاشنه رخ می دهد که دردناک است.

راه ها و روش های درمان


heel-pain

در واقع درمان درد خار پاشنه و التهاب آرنگ کف پا یکسان است، چرا که این دو مشکل مرتبط با یکدیگراند. استراحت کوتاه مدت و کنترل التهاب نخستین مرحله درمان خار پاشنه است. بیمار برای درمان علائم التهاب آرنگ کف پا و خار پاشنه باید این مراحل را انجام دهد: قرار دادن یخ بر روی موضع دردناک هم درد و هم التهاب را کاهش می‌دهد. داروهای ضد التهاب، مانند ایبوپروفن (ادویل) یا تزریق کورتیزون غالباً مفید هستند.

کفی کفش (دونات شکل) یا ارتوز برای کاهش فشار روی خار پاشنه به کار برده می‌شود. همچنین بالا بردن پاشنه پا با کاهش فشار روی تاندون آشیل خارهای دردناک پشت پاشنه را تسکین می‌دهد. عمل جراحی نیز به ندرت برای درمان خارهای ملتهب مزمن انجام می‌شود.

اگر به موقع درمان نشود ، ضعف در عضلات پا ایجاد می شود زیرا فعالیت راه رفتن محدود می شود. تنش و سفتی بیش از حد در عضلات کف پا رخ می دهد. کلسیفیکاسیون در مفاصل شروع می شود. با گذشت زمان ، ممکن است شروع به تحت تأثیر قرار دادن ستون فقرات کند و منجر به پارگی منیسک  در مفصل زانو ، درد مزمن  ، انحراف ستون فقرات و دیسک کمر شود.

در درمان داروها ، کفی های ارتوپدی ، درمان فیزیکی و تمرینات پیشرفت چشمگیری دارند. بسته به شرایط بیمار ، ناحیه ملتهب یا خار پاشنه می تواند به صورت جراحی برداشته شود.

درمان بدون جراحی

•    تمرین‌های کششی: با انجام تمرین‌های کششی ساق پا می‌توان درد را کاهش داد و دوران بهبود را کوتاه کرد.

•    پا برهنه راه نرفتن: بدون کفش راه رفتن فشار و کشش مضاعفی را بر آرنگ کف پا وارد می‌کند.

•    محدود کردن فعالیت‌ها: کاهش فعالیت‌های جسمی گسترده به منظور استراحت دادن به پاشنه

•    انتخاب کفش مناسب: پوشیدن کفشی که به خوبی قوس کف پا را حفظ کند و اندکی پاشنه را بالا بیاورد، فشار روی آرنگ کف پا را کاهش می‌دهد.
اگر پاشنه درد پس از گذشت چند هفته تسکین نیابد، باید به جراح متخصص کف و مچ پا مراجعه کرد تا یک یا چند مورد از رویکردهای درمانی زیر آغاز شود:

•    کفی گذاشتن، باند بستن و چسب زدن: قرار دادن کفی در کفش ضربه ناشی از راه رفتن را تا حدی خنثی می‌کند. بستن باند و چسب زدن پا را حمایت می‌کند و کشش روی آرنگ کف پا را کاهش می‌دهد.

•    ارتز: ارتوزهای سفارشی مخصوص برای اصلاح ناهنجاری‌های ساختاری اصلی دامن زننده به التهاب آرنگ کف پا درون کفش قرار داده می‌شود.

•    تزریق: آمپول کورتیکواستروئید در بعضی موارد برای کاهش التهاب و تسکین درد تزریق می‌شود.

•    قالب متحرک: با استفاده از قالب متحرک در زمان راه رفتن می‌توان پا را به مدت چند هفته بی‌حرکت نگاه داشت تا فرصت التیام یافتن فراهم شود.

•    اسپلینت (محافظ) شبانه: آرنگ کف پا با بستن اسپلینت شبانه در زمان خواب نیز تحت کشش قرار می‌گیرد. به این ترتیب درد صبحگاهی کاهش می‌یابد.

•    فیزیوتراپی: تمرین‌های مخصوص و دیگر تکنیک‌های فیزیوتراپی به تسکین درد کمک می‌کنند.

خار پاشنه چگونه بهبود می یابد؟

خار پاشنه معمولاً بدون درمان از بین می روند. اکثر قریب به اتفاق بیماران طی ۱۸-۶ ماه پس از شروع روش های درمانی ساده بهبود می یابند. اجتناب از فعالیت های زیاد که درد را در طی روند بهبود تشدید می کند ، ضروری است.

تمرینات کششی پا و ران باعث تسریع در بهبود می شود. اگر سایر درمان ها به مدت ۱۲-۶ ماه کارساز نباشد، تزریق استروئید (کورتیزون) داده می شود. جراحی آخرین گزینه است. درمان در بیشتر بیماران بدون نیاز به عمل جراحی موفقیت آمیز است.

در ابتدا ، درمان خار پاشنه زیر اعمال می شود:

  • مسکن
  • استراحت دادن پا
  • کفش ارتوپدی
  • کاربرد یخ
  • توصیه می شود از پدهای پاشنه پا و ارتز در کفش خود استفاده کنید تا به فشار متعادل روی پاهای خود کمک کنید.

توصیه هایی برای کسانی که مشکل خارپاشنه دارند:

  • وزن سالم خود را حفظ کنید
  • با پاهای برهنه به خصوص در سطوح سخت راه نروید
  • از راه رفتن یا ایستادن به مدت طولانی خودداری کنید
  • فعالیت هایی را که به پاهای شما صدمه می زند ، کاهش دهید
  • ورزش خود را تغییر دهید؛ به جای پیاده روی و دویدن، ورزشی مانند دوچرخه سواری و شنا را امتحان کنید
  • از دمپایی نرم در خانه استفاده کنید
  • تا حد امکان پاهای خود را استراحت دهید.

ضرورت یافتن جراحی

اگرچه اکثر بیماران مبتلا به التهاب آرنگ کف پا به خوبی با درمان غیرجراحی بهبود می‌یابند، اما درصد اندکی از بیماران مجبور به انجام جراحی هستند. چنانچه درد پاشنه پس از چند ماه درمان غیرجراحی متوقف نشود، به اجبار به جراحی روی آورده می‌شود. جراح کف و مچ پا بیمار را از روش‌های مختلف جراحی آگاه می‌کند و مناسب‌ترین روش را پیشنهاد می‌دهد.

برای درمان خار پاشنه پا روش های دیگری ازجمله ماساژدرمانی،شاک ویو تراپی و ... نیز وجود دارد.

جراحی دیسک کمر با لیزر، عمل بسته دیسک کمر، بیورزونانس درمانی، توانبخشی فعال، درمان پوکی استخوان، لیزر درمانی و ...

توسط متخصص طب فیزیکی و توانبخشی - دکتر امیرحسین یزدانی

دریافت مشاوره رایگان تلفنی:
۰۹۳۵۳۶۳۷۹۸۳
به این پست امتیاز دهید.
هیچ رای ثبت نشده است