گزگز و سوزش دست و پا: علت و درمان

54

گزگز شدن دست و پا از علائم شایعی است که منشاء آن می‌تواند انواع عوارض پزشکی باشد. در ساده‌ترین حالت، گزگز دست و پا ناشی از فشار بر اعصاب شما به دلیل به خواب رفتن بر روی بازوی خود و یا روی هم انداختن پاهای خود برای مدت زمان طولانی است. اما گزگز و سوزن‌سوزن شدن دست و داغی کف پا می‌تواند به دلیل موضوعی جدی‌تر، مانند آسیب عصبی نیز باشد. گزگز شدن دست و پا به دلیل آسیب عصبی اغلب با درد، خارش، و بی‌حسی همراه است و به عنوان عارضه نوروپاتی محیطی شناخته شده است. بیش از ۱۰۰ نوع مختلف از عارضه نوروپاتی محیطی وجود دارد.

چنانچه دیابت ندارید اما دچار گزگز و سوزش دست و پا هستید، باید فوراً به دنبال اقدامات درمانی باشید. زیرا تعیین علت این عارضه برای جلوگیری از بدتر شدن آن اهمیت زیادی دارد.

در کلینیک تخصصی دردهای ستون فقرات و مفاصل، ما با ارائه درمان بیماری‌های غیر مهلک و صدمات وارد شده، دریافت درمان و رفع علائم این بیماری‌ها را برای شما آسان می‌سازیم. پس به محض مشاهده علائم گزگز و سوزش دست و پای خود، بی‌درنگ برای دریافت درمان آن اقدام نموده و به کلینیک تخصصی دردهای ستون فقرات و مفاصل مراجعه کنید. می‌توانید با شماره ۰۸۱۳۲۵۱۳۲۰۱ - ۰۸۱۳۲۵۱۷۷۰۰ بگیرید تا با رزرو نوبت مشاوره برای شما، بتوانیم به ترمیم صدمات و بازگرداندن کیفیت زندگی به شما کمک کنیم.

علت‌ها و عوامل شایع


دیابت

شایع‌ترین علت گزگز ، سوزش دست و پا و خواب رفتن دست و پا دیابت است. در واقع، در حدود ۳۰٪ از تمام موارد، دیابت علت گزگز و سوزش دست و پا می‌باشد. دیابت می‌تواند موجب نوروپاتی دیابتی شود و پاها، ساق پاها، بازوها، دستگاه گوارش، ران، باسن، و حتی سر را نیز مبتلا سازد.

اگر دیابت دارید و از گزگز و سوزش دست و پای خود رنج می‌برید، باید در اسرع وقت برای دریافت درمان به کلینیک تخصصی دردهای ستون فقرات و مفاصل مراجعه کنید. درمان گزگز و سوزش دست و پای ناشی از دیابت، با هدف کنترل سطح قند خون به منظور کاهش سرعت پیشرفت نوروپاتی محیطی انجام می‌شود.

در تعدادی از موارد نوروپاتی محیطی، علت آن ناشناخته و یا "ایدیوپاتیک" است. با این حال، عوارض بسیاری وجود دارد که مسبب این وضعیت هستند، از جمله:

سندرم‌های به دام افتادن عصب. این سندروم‌ها عبارتند از سندروم کانال کارپ، فلج عصب اولنار، فلج عصب پرونئال و فلج عصب رادیال.

بیماری‌های سیستمیک. این بیماری‌ها عبارتند از: اختلالات کلیوی، بیماری کبد، آسیب عروقی و بیماری‌های خونی، آمیلوئیدوز، بیماری‌های بافت همبند و التهاب مزمن، عدم تعادل هورمونی (از جمله کم‌کاری تیروئید) و سرطان و تومورهای خوش خیم که به اعصاب حمله می‌کنند.

کمبود ویتامین. ویتامین E، B1، B6، B12 و نیاسین برای عملکرد صحیح اعصاب ضروری هستند. برای مثال، کمبود B12 می‌تواند  منجر به کم‌خونی حاد (آنمی) شود که از علل مهم نوروپاتی محیطی می‌باشد. با این حال، مصرف بیش از حد ویتامین B6 نیز می‌تواند موجب گزگز دست و پا شود.

اعتیاد به الکل. افراد الکلی به دلیل رژیم غذایی نامناسب (که علت شایع نوروپاتی محیطی است)، بیشتر مستعد کمبود تیامین یا سایر ویتامین‌های مهم هستند. همچنین اعتیاد به الکل ممکن است خود باعث آسیب‌ عصبی شود، که برخی از محققان آن را نوروپاتی الکلی می‌نامند.

سموم. این سموم شامل فلزات سنگین مانند سرب، آرسنیک، جیوه و ترکیبات تالیوم و برخی از مواد شیمیایی صنعتی و زیست محیطی است. همچنین برخی از داروها (به ویژه داروهای مورد استفاده در شیمی درمانی برای سرطان ریه) و نیز برخی از داروهای ضد ویروسی و آنتی بیوتیک می‌توانند در این دسته از سموم قرار گیرند.

بیماری‌های ویروسی. این بیماری‌ها شامل بیماری لایم، زونا ( توسط ویروس آبله مرغان موسوم به واریسلا-زوستر)، ویروس سیتومگال، اپشتین بار، هرپس سیمپلکس و ایدز (توسط ویروس HIV) می‌باشد.

بیماری‌های خود ایمنی. این بیماری‌ها عبارتند از سندرم گیلن باره، لوپوس و روماتیسم مفصلی.

اختلالات ارثی. گروهی از اختلالات هستند که در مجموع به عنوان بیماری شارکوت –ماری توث (CMT) شناخته شده‌اند.

صدمه و آسیب. اعصاب اغلب به دلیل تروما، فشرده شده، خرد شده و یا آسیب می‌بینند که این نهایتا‌ً منجر به درد عصب می‌شود. به عنوان مثال، فرسایش دیسک یا دررفتگی و جابجا شدن استخوان، می‌تواند موجب وارد شدن فشار و صدمه به عصب ‌شود.

فشار

پوشیدن کفش تنگ و یا نشستن بر روی پاها می‌تواند موجب بی‌حسی و یا گزگز پاها شود. این نوع از بی‌حسی که علت مشخصی دارد، با حذف عامل فشار، بهتر می‌شود و مشکل دیگری را ایجاد نمی‌کند.

به دام افتادن عصب

بی حسی یا گزگز دست و پا می‌تواند به علت به دام افتادگی عصب باشد. لغزش دیسک کمر و یا مشکل ستون فقرات کمر می‌تواند موجب فشار بر عصبی شود که مسیر آن از کمر تا پایین پا و انگشتان پای شما امتداد دارد. به ‌دام‌ افتادن عصب در گردن نیز می‌تواند موجب بی‌حسی و یا گزگز در هر نقطه از گردن، بازوها و انگشتان دست گردد. سندرم تونل کارپ، ناشی از به دام افتادن عصب در مچ دست است و موجب گزگز و درد در دست‌ها و ناتوانی فرد برای گرفتن اشیاء می‌شود.

چه بیماری‌هایی به اعصاب آسیب می‌زنند؟

بسیاری از عوارض می‌توانند به سیستم عصبی آسیب رسانده و باعث بی‌حسی یا گزگز مناطقی از بدن شوند. این بیماری‌ها عبارتند از: سکته، ام.اس و تومورهای مغزی. این عوارض جدی و نسبتاً نادر هستند و علاوه بر بی‌حسی / گزگز باعث بروز علائم دیگر نیز می‌شوند.

داروها

بعضی از داروها هم می‌توانند موجب آسیب‌های عصبی شوند. البته این حالت معمولاً با توقف دارو، برگشت‌پذیر است. این داروها شامل برخی از داروهای شیمی‌درمانی برای درمان سرطان پستان و لنفوم، داروهای ضد‌ رتروویروسی که برای درمان ایدزHIV /  استفاده می‌شود و نیزداروی آنتی‌بیوتیک مترونیدازول است.

جراحت و آسیب

یک جراحت و آسیب می‌تواند به پایانه‌های عصبی در انگشتان دست و پا صدمه بزند. افرادی که از ابزارهای ارتعاشی، بسیار استفاده می‌کنند، ممکن است دچار آسیب‌های عصبی شده و احساس گزگز و سوزن سوزن شدن دست و پا را تجربه کنند.

سایر علت‌های گزگز و سوزش دست و پا

  • عدم جریان خون به دست و پا
  • گازگرفتن حیوانات
  • گزش حشرات، کنه، کک و عنکبوت
  • کمبود ویتامین B12 یا ویتامین‌های دیگر
  • آسیب عصبی به علت سرب، الکل، تنباکو و یا شیمی درمانی
  • ام.اس
  • تشنج
  • سکته
  • کم‌کاری غده تیروئید
  • پدیده رینود (باریک شدن رگهای خونی، معمولاً در دست‌ها و پاها)

تشخیص علت گزگز دست و پا


اگر به دنبال درمان نوروپاتی، گزگز دست و علت سوزش کف پا خود هستید، دکتر یزدانی با اخذ تاریخچه پزشکی گسترده‌ای از علائم شما، محیط کار، عادات اجتماعی (از جمله مصرف الکل)، میزان تماس با مواد سمی، خطر ابتلا به اچ.آی.وی یا سایر بیماری‌های عفونی، سابقه خانوادگی شما برای بیماری‌های عصبی و انجام یک معاینه فیزیکی، با تشخیص علت گزگز دست و پا در درمان موثر این عارضه به شما کمک می‌کند.

56

همچنین دکتر یزدانی ممکن است آزمایشات زیر را برای شما انجام دهد:

  • آزمایشات خون. این آزمایشات برای تشخیص دیابت، کمبود ویتامین، اختلال عملکرد کبد و یا کلیه، سایر اختلالات متابولیکی و نشانه‌هایی از فعالیت غیر طبیعی سیستم ایمنی شما انجام می‌شود.

همچنین ممکن است به یک متخصص در بیمارستان برای انجام آزمایش‌های زیر ارجاع داده شوید:

  • بررسی مایع مغزی نخاعی. این آزمایش می‌تواند آنتی بادی مرتبط با نوروپاتی محیطی را تشخیص دهد.
  • الکترومیوگرام (EMG)، که تست فعالیت الکتریکی عضله است.
  • تست سرعت هدایت عصب (NCV)

سایر آزمایشات ممکن است شامل:

  • سی تی اسکن (CT)
  • ام.آر.آی (MRI)
  • بیوپسی عصب
  • بیوپسی پوست برای بررسی انتهای فیبر عصبی

درمان گزگز دست و پا


موفقیت‌آمیز بودن درمان گزگز پا ، بستگی به تشخیص دقیق و درمان علت زمینه‌ای گزگز دست و پا دارد. تا زمانی که سلول‌های عصبی محیطی کشته نشده باشد، آنها قادر به ‌ترمیم خود هستند.

اگر چه هیچ درمانی برای انواع وراثتی نوروپاتی محیطی وجود ندارد، اما بسیاری از انواع اکتسابی آن می‌تواند با درمان بهبود یابد. به عنوان مثال، کنترل دقیق قند خون در بیماران دیابتی می‌تواند پیشرفت نوروپاتی دیابتی را کند سازد. مصرف مکمل‌های ویتامین نیز می‌تواند نوروپاتی محیطی در افراد مبتلا به کمبود ویتامین را برطرف کند.

توصیه‌های عمومی برای درمان گزگز دست و پا و همچنین شیوه زندگی سالم عبارتند از: حفظ وزن مطلوب، اجتناب از قرار گرفتن در معرض سموم، پیروی از یک برنامه ورزشی پزشکی تحت نظارت، پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و اجتناب و یا محدود کردن مصرف الکل. علاو بر این، مصرف سیگار نیز باید متوقف شود، زیرا مصرف سیگار مانع جریان خون به عروقی می‌شود که تأمین کننده مواد مغذی به اعصاب محیطی هستند.

در برخی موارد، گزگز و سایر علائم نوروپاتی محیطی با داروهای مسکن‌ و داروهای دیگری که در اصل برای درمان تشنج و افسردگی استفاده می‌شوند، می‌تواند تسکین ‌یابد.

برطرف کردن بی حسی در دست و پا


کمپرس گرم

اولین چیزی که باید انجام دهید، این است بر روی منطقه بی‌حس شده کمپرس گرم بگذارید. این کار به افزایش جریان خون در منطقه بی‌حس کمک می‌کند. علاوه بر این، عضلات و اعصاب آن ناحیه را ریلکس خواهد کرد.

  • یک لیف حمام را در آب گرم فرو کنید.
  • با فشار دادن، آب اضافی آن را بگیرید. سپس آن را بر روی منطقه آسیب دیده به مدت ۵ تا ۷ دقیقه قرار دهید.
  • این عمل را چندین بار تکرار کنید تا زمانی که بی‌حسی آن ناحیه از بین برود.
  • همچنین می‌توانید از یک دوش آب گرم لذت ببرید و یا از یک پد گرماساز برای کاهش درد و ناراحتی استفاده کنید.

ماساژ

هنگامی که بی‌حسی رخ می‌دهد، ماساژدادن دست و پای خود، یکی دیگر از راه‌های آسان برای مقابله با این مشکل است. این کار با افزایش گردش خون باعث کاهش بی‌حسی آن ناحیه می‌شود. علاوه بر این، به تحریک اعصاب و عضلات کمک می‌کند، در نتیجه موجب بهبود عملکرد کلی آنها می‌شود.

  • مقداری زیتون گرم، نارگیل و یا روغن خردل را در کف دست خود قرار دهید.
  • آن را در منطقه بی‌حس بگذارید.
  • سپس با حرکت دایره‌ای بوسیله انگشتان دست خود، منطقه بی‌حس را به مدت حداقل ۵ دقیقه محکم ماساژ دهید.
  • در صورت نیاز این عمل را تکرار کنید.

ورزش

ورزش می‌تواند گردش خون و اکسیژن‌رسانی را به تمام قسمت‌های بدن بهبود بخشد، در نتیجه از بی‌حسی و گزگز در هر نقطه از بدن، از جمله دست و پای شما جلوگیری می‌کند. علاوه بر این، ورزش منظم باعث افزایش تحرک و جلوگیری از بروز بسیاری از مشکلات سلامت افراد می‌شود.

هنگام صبح، تمرینات ساده پا و دست را به مدت ۱۵ دقیقه در روز انجام دهید. همچنین، در طول فواصل استراحت در محل کار، تمرینات کششی و چرخشی بازوها، مچ دست، دست و پا را انجام دهید.

همچنین انجام تمرینات ایروبیک (قلبی عروقی- هوازی) به مدت ۳۰ دقیقه، در ۵ روز از هفته به رفع علائم گزگز دست و پا کمک زیادی خواهد کرد.

پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، دویدن و یا شنا را به صورت منظم برای بهبود گردش خون انجام دهید.

قبل از ورزش، حتماً تمرینات کششی را انجام دهید و کفش ورزشی مناسب بپوشید.

توجه: اگر تمرینات و ورزش‌های پربرخورد موجب بی‌حسی در پا و انگشتان پای شما می‌شود، از انجام آن اجتناب کنید.

بالا بردن دست یا پای بی‌حس

بلند کردن دست‌ها و پاها برای کاهش بی‌حسی ناشی از گردش خون ضعیف، مفید خواهد بود. بالا بردن منطقه بی‌حس به مدت چند دقیقه به بهبود گردش خون کمک خواهد کرد. هنگامی که جریان خون در منطقه آسیب دیده به حالت عادی بر‌گردد، بی‌حسی آن برطرف خواهد شد.

پیشگیری


  • اگر بی‌حسی پای شما به دلیل ماندن در یک موقعیت برای مدت طولانی باشد، برای بهبود گردش خون به آرامی پاهای خود را حرکت داده و راه بروید.
  • از باقی ماندن در یک موقعیت برای مدت طولانی، به خصوص در هنگام تماشای تلویزیون و یا کار با کامپیوتر اجتناب کنید.
  • از مصرف کافئین و نوشیدنی‌های الکلی پرهیز کنید، زیرا این مواد می‌توانند گردش خون را کاهش دهند.
  • میوه‌های تازه و سبزیجات سبز‌برگ مصرف کنید و از خوردن غذاهای فرآوری شده و تصفیه شده پرهیز کنید.
  • برای جلوگیری از کم‌آبی بدن، در طول روز مقدار کافی آب بنوشید، زیرا کم‌آبی و دهیدراته شدن می‌تواند سبب گردش خون ضعیف در بدن شود.
  • ازمصرف سیگار و سایر دخانیات حاوی توتون و تنباکو که می‌تواند بر سیستم عصبی فشار زیادی وارد سازد، پرهیز کنید.
  • برای جلوگیری از بی‌حسی در پای خود، از پوشیدن کفش نامناسبی که سایز پای شما نیست، اجتناب کنید. پوشیدن کفش پاشنه بلند و یا کفش‌هایی که به انگشتان پا فشار وارد می‌کنند، می‌تواند موجب بی‌حسی در پاها شود.
  • برای کاهش بی‌حسی در پا و انگشتان پا، وزن خود را کاهش دهید.


به این پست امتیاز دهید.
گزگز و سوزش دست و پا: علت و درمان
۲٫۵ از ۴ رای